ایسنا: سردار موسی کمالی درباره معافیت اهداکنندگان عضو از انجام خدمت
سربازی، گفت: در صورتی که فرد اهداکننده عضو به موجب این کار از کارایی
بیفتد، ما وی را از خدمت سربازی معاف میکنیم.
به گفته وی، به عنوان مثال افرادی که یک کلیه خود را اهدا کنند در شمول معافیتهای پزشکی قرار گرفته و از خدمت سربازی معاف میشود.
جانشین
اداره منابع انسانی ستادکل نیروهای مسلح با بیان اینکه صرفداشتن کارت
اهدای عضو، دلیلی بر معافیت از خدمت سربازی نخواهد بود، گفت: کسانی که عضو
بدن خود را اهدا کنند، حتی در حین خدمت از خدمت سربازی معاف میشوند.
يعني واقعن ميشه؟
اگه بشه چي ميشه!
جانشین اداره منابع انسانی ستادکل نیروهای مسلح تسهیلات در نظر گرفته شده برای مشمولان متاهل را تشریح کرد.
سردار موسی کمالی در گفتوگو با ایسنا، در واکنش به اظهارنظر یکی
از نمایندگان مجلس شورای اسلامی پیرامون «معافیت مشمولان متاهل از انجام
خدمت سربازی»، گفت: این موضوع جزو سیاستهای مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی
است و این شورا سیاستهایی را در رابطه با تاهل و تسهیل ازدواج جوانان
پیشبینی و ابلاغ کرده است.
وی با اشاره به تسهیلات در نظر گرفته شده برای مشمولان متاهل در ستاد کل
نیروهای مسلح، اظهارکرد: در حال حاضر حتیالامکان مشمولان متاهل در محل
سکونت همسرشان به خدمت گرفته میشوند.
جانشین اداره منابع انسانی ستادکل نیروهای مسلح ادامهداد: در بحث
حقوق سربازان نیز 28 هزار تومان به عنوان حق همسر به آنان پرداخت میشود.
کمالی همچنین با اشاره به تسهیلات در نظر گرفته شده پیرامون مرخصی سربازان
متاهل نیز گفت: این افراد 10 روز بیشتر از سایر سربازان در سال حق مرخصی
دارند.
وی درباره امکان معافیت مشمولان متاهل از انجام خدمت سربازی نیز
به ایسنا گفت: نسبت به این موضوع بیمیل نیستیم، اما یکسری «اما و اگرهایی»
برای آن وجود دارد و نگرانی ما از بابت این است که با این قانون ازدواج به
سخره گرفته شود و شأن آن کاهش یابد.
به گفته جانشین اداره منابع انسانی ستادکل نیروهای مسلح، در حال حاضر برنامهای برای معافیت یا کاهش خدمت سربازان متاهل وجود ندارد.
کمالی نسبت سربازان متاهل به سربازان مجرد در کشور را حدود 15 درصد عنوان کرد.
* معافیت به خدمت
۱- مشمول به چه کسی گفته میشود؟
مشمول کسی است که در شمول قانون خدمت وظیفه عمومی قرار داشته باشد. برابر قانون، افراد از ۱۸ سالگی تمام تا ۵۰ سالگی تمام در شمول قانون وظیفه عمومی قرار دارند.
۲- با توجه به تغییراتی که در قانون وظیفه عمومی صورت گرفته، سن مشمولیت در حال حاضر چه سنی است؟
برابر ماده (۲) قانون خدمت وظیفه عمومی، هر فرد ذکور ایرانی در ماهی که طی آن ماه به سن ۱۸سال تمام میرسد مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی است.
۳- مدت خدمت سربازی در حال حاضر چند ماه میباشد؟
با توجه به مقررات موجود که از ابتدای سال ۱۳۹۱ به مرحله اجرا درآمده، مدت خدمت دوره ضرورت به شرح زیر میباشد:
الف: خدمت کارکنان وظیفه مأمور به دستگاههای غیر نظامی (امریه): ۲۴ ماه.
ب: خدمت کارکنان وظیفه در نیروهای مسلح و یگانهای حفاظت در مناطق عادی: ۲۱ ماه.
پ: خدمت کارکنان وظیفه غیربومی در مناطق امنیتی غیر درگیر، مناطق عملیاتی مناطق محروم و بدآبو هوا: ۱۹ ماه
ت: خدمت کارکنان وظیفه در مناطق جنگی و امنیتی درگیر: ۱۸ ماه
۴- اگر فردی وضعیت خدمت سربازی خود را مشخص نکرده باشد چه محرومیتهایی شامل حال او میشود؟
برابر ماده ۱۰ قانون خدمت وظیفه عمومی، انجام امور زیر در مورد مشمولین وظیفه عمومی مستلزم ارایه مدرک دالّ بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان میباشد:
الف: شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه.
ب: دریافت هر گونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق بانکها و وزارتخانهها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی.
پ: کاندیدا شدن جهت انتخابات مجلس شورای اسلامی و سایر شوراها و انجمنهای قانونی.
ت: تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دورههای تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
ث: صدور پروانه کسب و اجازه اشتغال و عضویت در شرکتهای تعاونی.
ج: دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی.
چ: - استخدام به هر صورت (رسمی، پیمانی، روزمزد و خرید خدمت) در وزارتخانهها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی و شرکتهای دولتی.
۵- چه مدارکی نشاندهنده رسیدگی به وضع مشمولیت افراد میباشد؟
مدارک زیر نشاندهنده رسیدگی به وضع مشمولیت افراد بوده و دارندگان آن میتوانند حسب مورد از خدمات موضوع ماده ۱۰ قانون وظیفه عمومی بهرهمند شوند:
الف: کارت پایان خدمت دوره ضرورت.
ب: کارت معافیت دایم.
پ: برگ معافیت موقت در مدت اعتبار آن.
ت: برگ آماده بهخدمت بدون غیبت در مدت اعتبار آن.
ث: گواهی اشتغال به تحصیل (معافیت تحصیلی) در مدت اعتبار آن.
ج: گواهی اشتغال به خدمت برای کارکنان وظیفه.
چ: گواهی اشتغال به خدمت برای کارکنان نیروهای مسلح و افراد متعهد خدمت در دستگاههای غیرنظامی.
ح: گواهی صادره از واحدهای وظیفه عمومی.
۶- افرادی که به صورت کارمندی و یا پیمانی به استخدام نیروهای مسلح درمیآیند در صورتی که قبل از اتمام تعهد از خدمت استعفاء دهند یا برکنار شوند، از نظر خدمت سربازی چگونه با آنان رفتار میشود؟
این دسته از افراد در صورتی که در شمول معافیتهای قانونی قرار نداشته باشند، به نسبت چهار ماه خدمت یک ماه از خدمت دوره ضرورت آنان کسر میشود و بقیه خدمت دوره ضرورت را برابر قانون انجام میدهند.
۷- آیا مشمولانی که برای آنان تاریخ اعزام تعیین شده، میتوانند تاریخ اعزام خود را تغییر دهند مثلاً تمدید نمایند؟
بله. مشمولینی که جهت اعزام به خدمت معاذیر دارند و نمیتوانند در موعد مقرر به خدمت اعزام شوند، اعزام آنان حسب مورد به شرح زیر به تعویق میافتد:
الف:مشمولانی که به علت بیماری و یا صدمات جسمانی وارده ناشی از حوادث و سوانح (خارج از موضوع ماده ۴۰ قانون خدمت وظیفه عمومی)، قادر به اعزام به خدمت در موعد مقرر نمیباشند و بیماری و مصدومیت آنان مورد تأیید پزشک معتمد سازمان وظیفه عمومی میباشد، موعد اعزام آنان با پیشنهاد پزشک مربوط، حداکثر تا ۲ ماه به تعویق میافتد.
ب: در صورت فوت همسر و فرزند حداکثر ۶ ماه، پدر و مادر حداکثر ۳ ماه، برادر و خواهر حداکثر ۲ ماه و پدر و مادر همسر حداکثر یک ماه از زمان فوت، اعزام مشمول به تعویق میافتد.
پ: مشمولانی که به علت بروز بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله و یا وقوع حوادث مانند سقوط هواپیما، آتشسوزی و... (خارج از موضوع ماده ۴۰ قانون خدمت وظیفه عمومی)، خود یا یکی از اعضای درجه یک خانواده (پدر، مادر، همسر و فرزند) به طور جدی آسیب دیده باشند یا منزل مسکونی آنان بالای ۵۰ درصد خسارت دیده باشد با ارایه مدارک و مستندات معتبر، موعد اعزام آنان حسب مورد و به تناسب میزان آسیب وارده از زمان آسیبدیدگی، از یک تا شش ماه به تعویق میافتد.
ت: پذیرفتهشدگان قطعی دانشگاهها و مراکز آموزش عالی (داخل و خارج از کشور) که زمان ثبت نام و ادامه تحصیل آنان بعد از موعد اعزام باشد، اعزام آنها حسب مورد حداکثر تا شش ماه به تعویق میافتد.
ث: دارندگان برگ اعزام تاریخهای مرداد، شهریور و دی ماه هر سال که منتظر اعلام نتیجه آزمون مراکز سنجش آموزش عالی هستند، موعد اعزام آنان حسب مورد حداکثر تا دو ماه به تعویق میافتد.
ج: ورزشکاران تیمهای ملی با درخواست فدارسیون مربوط جهت اعزام به مسابقات المپیک، جهانی و آسیایی، موعد اعزام آنان بنا به تشخیص رئیس سازمان وظیفه عمومی حداکثر تا چهار ماه به تعویق میافتد.
چ: مشمولانی که در حال طی مراحل نهایی گزینش و استخدام در نیروهای مسلح میباشند، در صورت تأیید موضوع از سوی سازمان مربوط، اعزام آنان حداکثر تا ۴ ماه به تعویق میافتد.
ح: مشمولان متأهلی که دارای شرایط خاص (تولد فرزند، بیماری شدید همسر و فرزند و...) میباشند، موعد اعزام آنان حداکثر تا ۲ ماه به تعویق میافتد.
خ: مشمولانی که قصد تشرف به حج تمتّع را دارند موعد اعزام آنان حداکثر تا ۲ ماه به تعویق میافتد.
۸- در قانون وظیفه عمومی، چه تنبیهاتی برای مشمولان غایب در نظر گرفته شده است؟
برابر ماده ۵۸ قانون خدمت وظیفه عمومی، مشمولان غایبی که مدت غیبت اولیه آنان در زمان صلح تا سه ماه باشد، به سه ماه اضافه خدمت و چنانچه مدت غیبت آنان از سه ماه تا یک سال باشد، به شش ماه اضافه خدمت تنبیه میگردند و مشمولینی که مدت غیبت اولیه آنان در زمان صلح از یک سال تجاوز نماید علاوه بر شش ماه اضافه خدمت، فراری محسوب شده و به مراجع قضایی معرفی خواهند شد.
۹- بخشودگی اضافه خدمت شامل چه کسانی میشود؟
مشمولان غایب چنانچه حداکثر تا تاریخ ۳/۳/۹۱ خود را معرفی نمایند در شمول بخشودگی اضافه خدمت قرار میگیرند.
۱۰- آیا مشمولان به طور موقت میتوانند اشتغال به کار داشته باشند؟
بله. اشتغال به کار مشمولان با برگ معافیت موقت مانند معافیت موقت کفالت یا معافیت تحصیلی و همچنین دفترچه آماده به خدمت فقط در مدت اعتبار آنها بلامانع میباشد.
۱۱- مصادیق غیبت کدامند؟ به عبارتی در چه صورتی افراد وارد غیبت میشوند؟
مشمولین خدمت وظیفه عمومی که برای رسیدگی و یا اعزام احضار میشوند چنانچه در مهلت یا موعد مقرر خود را معرفی نکنند غایب شناخته میشوند. موارد غیبت به شرح زیر میباشد:
الف: افرادی که پس از رسیدن به سن ۱۸ سال تمام، ظرف مدت شش ماه خود را معرفی نکنند (این بند شامل افرادی میشود که قبل از سن مشمولیت ترک تحصیل کرده و یا دیپلم گرفته باشند و در مهلت ۶ماهه معرفی، وارد دانشگاه نشده باشند).
ب: دانشآموزان و دانشجویان مشمولی که پس از ترک تحصیل، انصراف، اخراج و یا فراغت از تحصیل، ظرف مدت یک سال خود را معرفی نکرده باشند.
پ: مشمولینی که معافیت موقت دریافت داشته و پس از انقضاء مدت اعتبار، ظرف یک ماه خود را برای تجدید رسیدگی معرفی نکنند.
ت: کارکنان نیروهای مسلح و متعهدین خدمت در دستگاههای غیر نظامی که پس از استعفاء یا برکناری، ظرف مدت ۶ ماه خود را معرفی نکنند.
ث: دانشآموزان و دانشجویان مشمول که مدت تحصیل آنان بیش از سقف مجاز به طول انجامیده باشد.
ج: مشمولانی که برای آنان برگ آماده به خدمت صادر شده ولی در موعد اعزام حاضر نشوند.
۱۲- برای تمدید تاریخ اعزام باید چگونه اقدام نمایم؟
شما باید برای ثبت درخواست تمدید تاریخ اعزام، به یکی از دفاتر پلیس + ۱۰ در شهرستان محل سکونت خود مراجعه کنید. درخواست شما توسط وظیفه عمومی بررسی میشود چنانچه دارای معاذیر موجه برای تعویق اعزام باشید، اعزام شما به تعویق خواهد افتاد. در هر حال پس از گذشت ۴۸ ساعت برای اطلاع از نتیجه درخواست خود مجدداً به دفتر پلیس+ ۱۰ مراجعه نمایید.
۱۳- افرادی که متقاضی خدمت در سازمانها در قالب امریه سربازی هستند باید از چه طریقی اقدام نمایند؟
این افراد باید در مهلت معرفی یک ساله که بعد از فارغالتحصیلی از دانشگاه در اختیار دارند درخواست خود را به سازمان مربوط ارایه دهند و در صورت موافقت آن سازمان، حداقل دو ماه قبل از پایان مهلت یک ساله معرفی و متناسب با تاریخ پذیرش امریه، درخواست اعزام خود را از طریق دفتر پلیس + ۱۰ ثبت نمایند.
* معافیت پزشکی
۱۴- اقدام اولیه مشمولانی که تقاضای معافیت پزشکی را مینمایند چیست؟
مراجعه به دفاتر پلیس +۱۰ و اخذ دفترچه راهنما و تکمیل اوراق مربوط به معافیت پزشکی و تحویل مدارک تکمیل شده به دفاتر پلیس+۱۰ مربوط.
۱۵- مشمولی توسط پزشک اولیه معاینه و سالم تشخیص داده شده آیا میتواند به نظر پزشک اولیه اعتراض کند؟
در صورت داشتن بیماری میتواند اعتراض نماید.
۱۶- آیا مشمولین در حین تحصیل میتوانند تقاضای معافیت پزشکی نمایند؟
مشمولین تا زمانی که اشتغال به تحصیل دارند نمیتوانند از معافیت پزشکی برخوردار گردند.
۱۷- مشمولی در حین خدمت تقاضای معافیت پزشکی مینماید آیا میتواند از طریق معاونت وظیفه عمومی اقدام کند؟
خیر- فقط از طریق یگان خدمتی باید به وضعیت جسمی و روانی وی رسیدگی شود.
۱۸- اظهارنظر در مورد معافیت پزشکی مشمول توسط چه مرجعی صورت میگیرد؟
اظهارنظر در مورد معافیت پزشکی مشمول توسط شورای پزشکی صورت میپذیرد.
۱۹- در صورت اعتراض مشمول به رای شورای پزشکی چه اقداماتی صورت میگیرد؟
چنانچه مشمول به صورت بالینی در شورا معاینه و سرباز شناخته شود در صورت اعتراض به رای شورا مشمول حسب معاینه تخصصی به بیمارستان معرفی و سپس پرونده وی مجددا در همان شورا مطرح میگردد.
۲۰- آیا مشمول میتواند به رای شورای عالی پزشکی اعتراض کند؟
خیر- زیرا رای شورای عالی پزشکی قطعی و لازمالاجراست.
۲۱- سربازی در حین خدمت دچار شکستگی پا میگردد و برای وی ۲ ماه استراحت پزشکی تجویز میگردد. آیا این مدت ۲ ماه جزء خدمت وی محسوب میگردد؟
خیر- فقط مدت یک ماه استراحت پزشکی جزء خدمت دوره ضرورت محسوب میشود.
۲۲- قد مشمولی کمتر از ۱۵۰ سانتیمتر است آیا در شمول معاف دائم قرار دارد ؟
بله- چنانچه قد مشمول کمتر از ۱۵۰ سانتیمتر باشد در شمول معافیت دائم قرار دارد.
۲۳- مشمول مبتلا به پارگی یک رباط و پارگی مینسک میباشد وضعیت وی چگونه خواهد بود؟
پس از اخذ نظریه تخصصی پرونده در شورا مطرح و چنانچه تشخیص داده شود که یک رباط و مینسک پاره شده باشند در شمول معاف از خدمات رزم قرار میگیرد.
۲۴- مشمولی مبتلا به صافی کف پا میباشد در چه صورتی در شمول معافیت دائم قرار میگیرد؟
در صورتی که صافی کف پا در حد ( Rigid ) (سخت) باشد به تشخیص شورای پزشکی در حد معافیت دائم قرار میگیرد.
۲۵- مشمول دارای مدرک تحصیلی لیسانس میباشد با چه شماره چشمی در حد معافیت دائم قرار میگیرد؟
چنانچه مجموع ضعف بینایی هر دو چشم بیش از ده دیوپتر باشد به تشخیص شورای پزشکی در حد معافیت دائم میباشد.
۲۶- مشمولی دارای کارت معافیت پزشکی میباشد در چه صورتی میتواند تقاضای ابطال کارت نماید؟
در صورتی میتواند تقاضای ابطال کارت معافیت پزشکی را نماید که صحت و سلامت کامل خود را به تایید شورای ویژه ابطال کارت رسانده باشد.
۲۷- مشمولی دچار اضافه وزن میباشد در چه صورتی در شمول معافیت دائم قرار میگیرد؟
چنانچه اضافه وزن وی در اثر بیماری غدد باشد در صورت تایید شورای پزشکی و نظریه تخصصی در شمول معافیت دائم قرار میگیرد.
۲۸- مشمولی تقاضای معافیت کفالت را مینماید. درمعاینه پزشک اولیه بیمار تشخیص داده میشود. وضعیت وی چگونه خواهد بود؟
تقاضای کفالت وی بررسی و در صورت عدم صدور رای معافیت کفالت وضعیت وی از نظر پزشکی مورد معاینه قرار میگیرد.
* معافیت کفالت
۲۹- شروط اصلی برای بهرهمندی از معافیتهای کفالت کدامند؟
الف) رسیدن به سن ۱۸ سال تمام ب) نداشتن غیبت ج) یگانه و تنها مراقب بودن بالای ۱۸ سال
۳۰- مدت زمان معرفی برای آنکه فردی وارد غیبت نشود چند ماه است؟
افرادی که قبل از سن مشمولیت ترک تحصیل نموده و یا در دوره متوسطه فارغ التحصیل می شوند پس از رسیدن به ۱۸سالگی تمام ظرف شش ماه می بایست خود را به وظیفه عمومی معرفی نمایند.
۳۱- آیا در حین تحصیل میتوان درخواست معافیت کفالت نمود؟
بله با ارائه گواهی اشتغال به تحصیل معتبر رسیدگی به ادعای کفالت بلامانع است.
۳۲- آیا هر فردی که تک فرزند ذکور خانواده باشد میتواند درخواست کفالت پدرش را نماید؟
خیر- بستگی به سن پدر و وضعیت جسمانی وی دارد.
۳۳- سن پدر برای معافیت فرزندش چند سال باید باشد؟
۶۵ سال تمام
۳۴- نحوه محاسبه سن ۶۵ سالگی چگونه است؟
تاریخ تولد + عدد ۶۵ = سن ۶۵ سالگی پدر
مثال: برای پدر متولد ۱۵/۱۲/۱۳۲۶ ۹۱/۱۲/۱۵=۱۳۲۶+۶۵
۳۵- آیا پدر ۶۵ ساله یا بیمار میتواند فرزند خوانده خود را معاف کند؟
معافیت کفالت صرفا شامل تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال پدر میگردد اما چنانچه پدری فردی را از کودکی با سیر مراحل قانونی با اخذ شناسنامه به نام خود و عنوان فرزند خوانده خود انتخاب کرده باشد بر اساس شناسنامه میتوان به ادعای معافیت کفالت فرزند خوانده رسیدگی نمود.
۳۶- اگر پدر ۶۵ ساله یا بیمار فرزند اول خود را معاف کفالت کرده سپس آن فرزند به علت بیماری یا فوت شرایط نگهداری و سرپرستی پدر را از دست داده باشد فرزند دیگر وی هم میتواند درخواست کفالت نماید؟
بله- در صورت بیماری یا فوت فرد معاف شده میتوان به درخواست فرزند دوم رسیدگی نمود.
۳۷- شروط اصلی برای بهرهمندی از معافیت کفالت مادر کدامند؟
الف) مادر به سبب طلاق یا فوت همسر فاقد شوهر باشد.
ب) مشمول تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال برای مادر باشد.
۳۸- مدت معافیت کفالت برای مادر چه مدتی است؟
از نوع معافیت موقت تا ۳۰ ماه از زمان طلاق یا فوت همسر میباشد.
۳۹- در چه صورت معافیت موقت ۳۰ ماهه به دائم تبدیل میشود؟
در صورتی که در طول مدت ۳۰ ماهه مادر مجرد و همچنین در قید حیات باقی بماند و مشمول نیز در مدت مذکور به عنوان تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال باشد.
۴۰- چنانچه طلاق مادر به صورت عادی و غیر ثبتی صورت گرفته باشد رسیدگی به چه صورت است؟
اصل طلاق نامه عادی و همچنین اقرارنامه محضری مادر مبنی بر طلاق با قید تاریخ ملاک رسیدگی قرار خواهد گرفت.
۴۱- شروط اصلی برای معافیت کفالت خواهر کدامند؟
الف) پدر فوت کرده باشد ب) مشمول تنها برادر بالای ۱۸ سال او باشد ج) خواهر سرپرست دیگری غیر از مشمول نداشته باشد.
۴۲- در معافیت کفالت خواهر آیا سن ملاک رسیدگی است؟
خیر.
۴۳- در معافیت کفالت خواهر آیا برادر ناتنی نیز میتواند درخواست رسیدگی نماید؟
خیر- فقط برادر تنی میتواند تقاضای معافیت کفالت خواهر را نماید.
۴۴- اگر سرپرستی خواهر فاقد پدر به سازمانهای خیریه و افراد خیر واگذار شده باشد آیا برادر میتواند درخواست معافیت کفالت خواهر را نماید؟
در صورتی که توانایی سرپرستی از خواهر را داشته و عملا سرپرستی از خواهر را به عهده بگیرد میتواند درخواست معافیت کفالت نماید.
۴۵- در صورتی که پس از صدور رای کفالت در هیئت رسیدگی خواهر فوت نماید یا ازدواج نماید آیا معافیت برای برادر وی صادر میگردد؟
ملاک رسیدگی واجد شرایط بودن کفالت از زمان رسیدگی و صدور رای کفالت میباشد.
۴۶- شروط بهرهمندی از معافیت کفالت برای برادر کبیر کدامند؟
الف) پدر برادر فوت کرده باشد. ب) برادر بیمار و نیازمند مراقبت باشد. ج) برادر بیمار فاقد همسر و فرزند سالم باشد. د) فاقد شغل باشد.
۴۷- آیا مشمول برای معافیت برادر بیمار فاقد پدر و همسر و فرزند بایستی یگانه مراقب باشد؟
بله متقاضی معافیت می بایست به عنوان تنها برادر بالای ۱۸ سال برای برادر بیمار بیمارش باشد.
۴۸- منظور از محجوریت فرزند برادر بیمار چیست؟
یعنی اینکه فرزند به علت بیماری قادر به سرپرستی از پدر نباشد.
۴۹- منظور از فاقد شغل بودن برادر چیست؟
یعنی اینکه شاغل به کار نبوده و منبع درآمدی از شغل نداشته و به عنوان بیکار محسوب گردد.
۵۰- نوع و مدت معافیت کفالت برای برادر بیمار چگونه است؟
از نوع معافیت دائم کفالت و اعتبار آن در زمان صلح میباشد.
۵۱- آیا وجود برادر ناتنی بالای ۱۸ سال مانع استفاده معافیت برادر تنی وی میگردد؟
وجود برادر ناتنی مانع استفاده برادر تنی نمیگردد.
۵۲-شروط اصلی برای بهرهمندی از معافیت کفالت جد (پدربزرگ) کدامند؟
الف) فرزندان جد فوت کرده باشند ب) مشمول تنها نوه ذکور بالای ۱۸سال جد باشد
۵۳- در معافیت کفالت برای جد (پدربزرگ پدری) شرط اصلی کدام است؟
مشمول میبایست فاقد پدر، عمو و عمه باشد. به عبارتی دیگر پدر یا عمهها یا عموها همگی بایستی فوت کرده باشند و مشمول هم تنها نوه ذکور بالای ۱۸ سال باشد.
۵۴- در معافیت کفالت برای جد (پدربزرگ مادری) شرط اصلی کدام است؟
مشمول میبایست فاقد دایی و خاله باشد و به عبارت دیگر داییها و خالههای مشمول فوت کرده باشند و مشمول تنها نوه ذکور بالای ۱۸ سال محسوب گردد.
۵۵- چنانچه مشمول متقضای دارای برادر، پسرعمه، پسرعمو، پسردایی یا پسرخاله بالای ۱۸ سال دیگری باشد که بیمار است میتواند درخواست رسیدگی نماید؟
در صورتی که نوه دیگری بالای ۱۸ سال و به علت بیماری و به تشخیص شورای پزشکی وظیفه عمومی قادر به سرپرستی و نگهداری از پدربزرگ نباشد رسیدگی بلامانع خواهد بود.
۵۶- نوع و مدت اعتبار معافیت کفالت جد (پدربزرگ) به چه نحو است؟
نوع معافیت دائم و اعتبار آن در زمان صلح میباشد.
۵۷- شروط اصلی برای معافیت کفالت جده (مادربزرگ) کدامند؟
الف) مادربزرگ فاقد شوهر باشد (طلاق یا فوت شوهر)
ب) مشمول تنها نوه ذکور بالای ۱۸ سال مادربزرگ تلقی گردد.
ج) فرزندان مادربزرگ در قید حیات نبوده و فوت کرده باشند.
۵۸- منظور از فرزندان جده (مادربزرگ) کدامند؟
کلیه فرزندان وی اعم از پسران و دختران.
۵۹- در معافیت کفالت جده ( مادربزرگ پدری) شروط اصلی کدامند؟
مشمول فاقد پدر، عمو و عمه باشد و مادربزرگ نیز فاقد شوهر باشد.
۶۰- آیا در معافیت کفالت مادربزرگ، شاغل بودن یا وضعیت جسمانی مادربزرگ مد نظر میباشد؟
خیر- صرفا فاقد فرزند بودن و فاقد شوهر بودن مادربزرگ ملاک رسیدگی است.
۶۱- نوع و مدت اعتبار معافیت کفالت مادربزرگ چگونه است؟
معافیت از نوع دائم بوده و اعتبار آن در زمان صلح میباشد.
۶۲- معافیت های مربوط به ایثارگران چند دسته هستند؟
شهدا، جاویدالاثرها، آزادگان، جانبازان و رزمندگان
۶۳- برای شهدا چند نفر از خدمت معاف می شوند؟
کلیه فرزندان شهدا از خدمت معاف می شوند.
۶۴- آیا برادر شهدا از خدمت معاف می شوند؟
درصورتی که شهید فاقد فرزند پسر باشد یکی از برادران شهید از خدمت معاف می شود.
۶۵- درخانواده ای که چند شهید وجود داشته باشد چند نفر از خدمت معاف می شوند؟
کلیه فرزندان شهید از خدمت معاف می شوند و درصورت نداشتن فرزند به ازای هر شهید فاقد فرزند پسر صرفا فقط یکی از برادران شهدا از خدمت معاف می شوند.
۶۶- درصورتی که شهید برادر تنی نداشته باشد حق تقدم با چه برادری است؟
تقدم با برادری است که با شهید از مادر یکی باشند.
۶۷- چنانچه شهید دارای فرزند دختر باشد آیا برادر شهید می تواند از معافیت بهره مند گردد؟
بله دختر شهید مانع معافیت برادر شهید نمی گردد.
۶۸- شرایط بهره مندی معافیت فرزندان جاویدالاثرها و یا برادران آنان به چه صورت است ؟
همانند تمامی پرسش ها و پاسخهای مربوط به خانواده شهداء(موضوع بند الف )
۶۹- چنانچه مدت آزادگی کمتر از ۲۴ ماه باشد آیا امتیازی به فرزند وی تعلق می گیرد؟
در صورتی که آزاده دارای سابقه جبهه و یا جانبازی باشد و جمع مدت آزادگی با جبهه و یا جانبازی به عدد ۳۰ برسد یکی از فرزندان آنان از خدمت معاف می شوند.
۷۰- آیا تلفیق سوابق آزادگی با جبهه یا جانبازی برای برادر آزاده هم لحاظ می گردد؟
خیر این امتیاز فقط برای فرزندان آزادگان در نظر گرفته شده است.
۷۱- آیا برای مازاد سوابق آزادگی بین ( ۲۵ تا ۴۷ ماه ) و ( ۴۹ تا ۷۱ ماه ) و ( ۷۳ تا ۹۵ ماه ) امتیازی تعلق می گیرد به چه علت؟
خیر به خاطر اینکه اگر آزاده ای دارای ۴۷ ماه سابقه آزادگی باشد صرفا یک فرزند و اگر دارای ۷۱ ماه سابقه آزادگی باشد فقط ۲ فرزند و اگر دارای ۹۵ ماه سابقه آزادگی باشد صرفا ۳ فرزند وی می تواند از خدمت معاف گردد و به سوابق مازاد امتیازی تعلق نمی گیرد.
۷۲- آیا جمع مازاد سوابق آزادگی برای معافیت فرزند دیگر آزاده لحاظ می گردد ؟
جواب: خیر قابل جمع نمی باشد فقط به ازای هر ۲۴ ماه سابقه آزادگی یک فرزند آزاده از خدمت معاف می شود.
۷۳- چنانچه مدت آزادگی پدر خانواده به حد نصاب ۲۴ ماه نرسد و همچنین مادر خانواده دارای سابقه آزادگی باشد آیا سابقه والدین برای اعطای امتیاز قابل جمع است ؟
جواب: بله قابل جمع می باشد.
* معافیت های جانبازی
۷۴- حد نصاب درصد جانبازی برای امتیاز معافیت یک فرزند چند درصد است ؟
جواب: حداقل ۲۵ درصد جانبازی.
۷۵- جانبازان چند فرزند خود را می توانند از خدمت معاف کنند ؟
جواب: به ازای هر ۲۵ درصد جانبازی یکی از فرزندان آنان از خدمت معاف می شوند.
۷۶- آیا امتیاز جانبازی برای برادران آنان لحاظ می گردد ؟
جواب: درصورتی که جانباز فاقد فرزند پسر باشد امتیاز به برادر جانباز تعلق می گیرد.
۷۷- درصورتی که جانباز فاقد فرزند پسر باشد چند نفر از برادران وی از خدمت معاف می شوند ؟
جواب: برای جانباز با حداقل ۲۵درصد جانبازی و بالاتر به هر میزان جانبازی فقط یک برادر وی از خدمت معاف می گردد.
۷۸- نحوه انتخاب و معرفی یکی از برادران تنی واجد شرایط برای بهره مندی از معافیت جانبازی به چه صورت می باشد ؟
جواب: انتخاب برادر با جانباز می باشد در صورت فوت جانباز با پدر و در صورت فوت پدر با مادر و در صورت فوت مادر با توافق برادران و هماهنگی بنیاد شهید می باشد.
۷۹- مرجع معرفی جانباز برای بهره مندی از امتیاز معافیت چه ارگانی است ؟
جواب: در صورتی که صرفا جانباز باشد بنیاد شهید وامور ایثارگران استان محل سکونت جانباز
۸۰- آیا به مازاد درصد جانبازی بین ۲۶ تا۴۹و۵۱ تا ۷۰ در صد امتیازی تعلق می گیرد یا نه ؟
جواب: خیر برای ۲۵ درصد جانبازی یک فرزند و برای جانبازان ۵۰ درصد و بالاتر حداکثر ۲ فرزند از خدمت معاف می شوند و مازاد در صد جانبازی قابل جمع نمی باشد.
۸۱- آیا درصد جانبازی پدر و مادر برای رسیدن به حد نصاب معافیت یک فرزند قابل جمع می باشد ؟
جواب: بله در صورتی که در صد جانبازی والدین به تنهایی به حد نصاب معافیت نرسد در صورت جانبازی آنان قابل جمع است.
۸۲- چنانچه جانبازی که درگذشته به سبب بیمار ناشی از جانبازی برای یک فرزند خود را در قالب ماده ۴۴ قانون خدمت وظیفه عمومی معافیت کفالت اخذ کرده باشد آیا می تواند فرزند دیگر خود را به سبب جانبازی از خدمت معاف نماید ؟
جواب: بله مشروط براینکه درصد جانبازی حداقل ۲۵ درصد و بالاتر باشد.
۸۳- آیا به خود جانباز هم از نظر خدمت وظیفه عمومی امتیازی تعلق می گیرد؟
جواب: بله درصورتی که حداقل دارای ۱۰ درصد جانبازی باشد از خدمت دوره ضرورت معاف می شود.
۸۴- آیا برای معافیت فرزند خوانده قانونی درصد جانبازی خاصی لازم می باشد ؟
جواب: خیر صرف آنکه جانبازی و عدم توانایی جانباز در صاحب فرزند شدن به تایید بنیاد شهید رسیده باشد کفایت می کند.
۸۵- آیا اگر درصد جانبازی جانباز بیش از ۵۰ درصد، در حد معافیت ۲ نفر قرار داشته باشد می توان علاوه بر فرزند خوانده یک برادر وی راهم از خدمت معاف کرد ؟
جواب: خیر برای جانبازان فاقد فرزند صرفا یک نفر از خدمت معاف می گردد.
۸۶- آیا برای بانوان جانباز نیز امتیازی در نظر گرفته شده است ؟
جواب: بله هر فرد اناث که با حداقل ۲۵ درصد جانبازی می تواند برای همسرش درخواست معافیت نماید.
* معافیت تحصیلی
۸۷- آیا دانش آموزانی که در ورود به سن مشمولیت در مقطع راهنمایی به تحصیل اشتغال دارند حق ادامه تحصیل خواهند داشت؟
بله درصورت پیوستگی تحصیلی حداکثر تاپایان ۲۰ سالگی میتوانند تحصیل نمایند.
۸۸- آیا دانش آموزان در مهلت یکساله معرفی پس از فراغت،اخراج، انصراف یا ترک تحصیل می توانند ادامه تحصیل دهند؟
اینگونه مشمولان می توانند بدون صدور معافیت تاپایان مهلت یکساله و پس از معرفی تا موعد اعزام خود ادامه تحصیل بدهند
مثال: دانش آموز متولد ۱۵/۸/۷۰ که در مهر ۹۱ در پایه دوم کاردانش شروع به تحصیل نماید می تواند خود را به وظیفه عمومی معرفی نماید چنانچه مشمول مذکور تا ۱۵/۸/۹۲ فارغ التحصیل نشده می تواند بدون صدور معافیت تحصیلی حداکثر تا۱۵/۸/۹۳ به تحصیل ادامه دهد و پس از این تاریخ ۱۵/۸/۹۳ درصورت عدم معرفی وارد غیبت خواهد شد.
۸۹- آیا به مشمولانی که به صورت داوطلب آزاد تحصیل می کنند معافیت تحصیلی تعلق می گیرد؟
خیر اینگونه مشمولان حق استفاده از معافیت تحصیلی را نخواهند داشت و شروع به تحصیل داوطلب آزاد به عنوان انصراف از تحصیل تلقی می گردد.
۹۰- متولدین سه ماهه دوم سال ۷۱ در سال قبل که در خرداد ماه سال ۹۰ فارغ التحصیل شده اند تا چه زمان فرجه معرفی خود به وظیفه عمومی را دارند؟
اینگونه دانش آموزان با توجه به اینکه فرصت معرفی ایشان ۱۸/۹/۹۰ بود ( بعد از اجرای قانون جدید وظیفه عمومی) فلذا از یک سال مهلت تعیین در قانون جدید برخوردار بوده و تا خرداد ۹۱ مهلت معرفی خواهند داشت.
۹۱- مشمولان فارغ التحصیل دانشگاه ها از چه تاریخ می توانند از مهلت ۱ ساله پس از فراغت خود استفاده نمایند؟
مشمولانی که از تاریخ ۲۲/۲/۹۰ به بعد در مقاطع تحصیلی در دانشگاه فارغ التحصیل شده اند حق استفاده از مهلت ۱ ساله را خواهند داشت.
۹۲- مشمولان اخراجی،انصرافی،ترک تحصیل ازچه تاریخ در شمول استفاده از مهلت۱ساله پس از تاریخ وقوع انصراف،ترک تحصیل،اخراج قرار می گیرند؟
مشمولانی که از تاریخ ۲۲/۴/۹۰ به بعد از تحصیل در مقاطع دانشگاهی انصراف، ترک تحصیل و یا اخراج شده باشند.
۹۳- آیا دانشجویان انصرافی حق تحصیل مجدد را دارند؟
بلی. مشمولان در طی مدت تحصیل از دیپلم تا دکتری صرفا ۱ بار می توانند از تحصیل انصراف و مجددا با پذیرفته شدن در دانشگاه به شرط عدم
ورود غیبت، می توانند به تحصیل ادامه دهند.آزمون مجدد و نزولی بودن تحصیل با این اوصاف فرقی نخواهد داشت، به شرط اینکه
۱: در مقطع قبلی فارغ التحصیل نشده باشد.
۲: از زمان انصراف در مقطع اول بیش از یکسال نگذشته باشد.
۹۴- مشمولان فارغ التحصیل از مقطع متوسطه تا چه زمان می توانند در دانشگاه پذیرفته وثبت نام نمایند؟
چنانچه حداکثر ظرف مدت یکسال از زمان فارغ التحصیل شدن درمقطع دیپلم یا پیش دانشگاهی در دانشگاه پذیرفته شوندمجازبه تحصیل خواهند بود و در صورت سپری شدن بیش از یکسال حق تحصیل نخواهند داشت.
منظور از پذیرفته شدن در دانشگاه قبولی قطعی یا ثبت نام در دانشگاه می باشد، بدیهی است زمان شرکت در آزمون های سراسری به منزله پذیرش تلقی نخواهد شد.
مثال: فارغ التحصیل۱/۴/۹۱درمقطع متوسطه که حداکثر تا ۱/۴/۹۲ قبولی قطعی یا ثبت نام در دانشگاه داشته باشند می توانند ادامه تحصیل بدهند.
۹۵- فارغ التحصیلان مقطع متوسطه درخردادسال۹۰شرط ثبت نام یاقبولی دردانشگاه آیا حق ادامه تحصیل از مهر ۹۱ را دارند؟
بلی، استثنا و صرفا برای سال ۹۱ می توانند ادامه تحصیل بدهند.
۹۶- آیا به دوره های فراگیر پیام نور،دوره های بین الملل در دانشگاه وپودمانی و سایر مقاطع تحصیلی بدون آزمون معافیت تحصیلی تعلق می گیرد؟
بلی درصورت تصویب شورای گسترش آموزش عالی امکان جذب بدون آزمون واحد آموزشی، تحصیل اینگونه افراد منعی نخواهد داشت.
۹۷- آیا سربازان وظیفه ای که به خدمت اشتغال خدمت دارند جهت تحصیل دردانشگاه ها از خدمت ترخیص میشوند؟
درصورت قبولی اینگونه سربازان درمقطع کارشناسی وبالاترترخیص از خدمت صورت میگیرد و ترخیص برای ادامه تحصیل درمقاطع کاردانی مجاز نمی باشد.
۹۸- دانشجویانی که با اخراج ازتحصیل،به عنوان دارندگان مدرک معادل درمقطع پایین شناخته می شوند آیا مجاز به تحصیل در مقاطع بالاتر می باشند؟
خیر اینگونه مشمولان تا پایان خدمت دوره ضرورت حق ادامه تحصیل نخواهند داشت.
۹۹- سقف سنوات های مجاز تحصیلی در مقاطع مختلف دانشگاهی، به چه میزان می باشد؟
برابر تبصره (۱) ماده (۳۳) قانون خدمت وظیفه عمومی، حداکثر معافیت تحصیلی برای دانش آموزان تا سن بیست سال تمام و در هر یک از مقاطع تحصیلی کاردانی دو و نیم سال، کارشناسی ناپیوسته وکارشناسی ارشد ناپیوسته سه سال، کارشناسی پیوسته پنج سال وکارشناسی ارشد
پیوسته شش سال، دکترای پیوسته هشت سال و دکترای تخصصی شش سال است.
۱۰۰- چه کسانی می توانند از معافیت تحصیلی دانش آموزی در خارج از کشور استفاده نمایند؟
فرزندان ایرانیان مقیم خارج از کشور،چنانچه هنگام ورود به سن مشمولیت (ماه تولد ۱۸ سال تمام) در مدارس ایرانی یا مدارس خارجی مورد تایید وزارت آموزش و پرورش مشغول به تحصیل باشند.
۱۰۱- آیا تحصیل در دوره های زبان در خارج از کشور برای ورود به دانشگاه در شمول معافیت تحصیلی قرار می گیرند؟
خیر به این دوره ها معافیت تحصیلی تعلق نمی گیرد.
۱۰۲- آیا مشمولانی که در داخل کشور در مقطع متوسطه فارغ التحصیل می شوند، حق تحصیل در خارج از کشور را دارند؟
خیر آنها به عنوان مقیم خارج از کشور محسوب نشده و مجاز به تحصیل در دانشگاه های خارج از کشور نمی باشند.
۱۰۳- چه مشمولانی می توانند بدون آنکه مقیم کشورهای خارجی باشند در دانشگاه های خارج از کشور تحصیل نموده و از معافیت تحصیلی دانش جویان خارج از کشور بهره مند شوند؟
مشمولانی که در مقاطع کارشناسی یا بالاتر در دانشگاه های داخل کشور فارغ التحصیل شده باشند به شرط عدم ورود به غیبت و سپری نشدن بیش از یکسال از تاریخ فراغت از تحصیل با سپردن تضمین لازم می توانند از این معافیت استفاده نمایند.
۱۰۴- وثیقه دانشجویان دارای مدرک کارشناسی و بالاتر که متقاضی تحصیل در خارج از کشور می باشند چه میزان وچگونه است؟
مبلغ وثیقه ۱۵ میلیون تومان است که می تواند به صورت وجه نقد، ضمانت نامه بانکی یا سند ملکی تامین گردد.
خروج از کشور
۱۰۵- خروج از کشور تا چه سنی نیاز به مجوز از سازمان وظیفه عمومی ندارد؟
قبل از سن مشمولیت با عنایت به اینکه سن مشمولیت از ابتدای ماه ۱۸ سالگی تمام می باشد،لذا خروج اشخاص قبل از سن مشمولیت نیاز به اخذ مجوز ندارد.
مثال: متولد ۴/۵/۷۳ از تاریخ ۱/۵/۹۱ به عنوان مشمول محسوب می شود وخروج وی تا ۱/۵/۹۱ نیاز به مجوز سازمان وظیفه عمومی ندارد.
۱۰۶- دانش آموزان و دانشجویان خارج از کشور در صورت فراغت، اخراج و یا ترک تحصیل تا چه مدت می بایست خود را به وظیفه عمومی معرفی نمایند؟
اینگونه مشمولان حداکثر ۱ سال از تاریخ وقوع فراغت، اخراج یا ترک تحصیل فرصت معرفی خود به وظیفه عمومی را خواهند داشت
۱۰۷- آیا مشمولی که دارای معافیت تحصیلی دانش آموزی یا دانشجویی خارج از کشور است می تواند به دفعات متعدد به کشور مسافرت نماید؟
هیچگونه محدودیتی ازسوی وظیفه عمومی دراین زمینه وجود نداردومقررشدوزارتخانه های مربوط مجوزهای تردد سالانه برای اینگونه مشمولان صادر کنند
۱۰۸- انواع سفرهایی که مورد استفاده مشمولان می باشد کدام است؟
سفرهای علمی – سفرهای غیر علمی – سفرهای نیمه علمی – سفرهای مطالعاتی – سفرهای زیارتی – دوره های مشترک
۱۰۹- میزان وثیقه سفرهای مورد استفاده مشمولان چقدر می باشد؟
سفرهای علمی: ۵ میلیون تومان سفرهای غیر علمی: ۱۵ میلیون تومان
سفرهای نیمه علمی: ۸میلیون تومان سفرهای مطالعاتی: ۵ میلیون تومان
سفرهای زیارتی عراق و عربستان: ۵۰۰ هزارتومان وجه نقد+تعهد نامه محضری ضامن
سفر به سوریه ۱۵ میلیون تومان دوره های مشترک: ۱۵ میلیون تومان
۱۱۰- مدت اعطایی جهت سفرهای مطالعاتی حداکثر چه بازه زمانی را در بر می گیرد؟
برای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد ۶ ماه ودانشجویان مقطع دکتری ۱ سال می باشد.
۱۱۱- صدور مجوز خروج از کشور برای سربازان وظیفه چگونه است؟
صدور مجوز خروج از کشور برای سربازان از سوی وظیفه عمومی ممنوع می باشد وامور مربوط به خروج از کشور آنان از سوی یگان خدمتی قابل پیگیری وانجام است.
۱۱۲- آیا صدور مجوز خروج برای دانشجویان از سوی وظیفه عمومی محدودیت دارد؟
خیر صدور مجوز خروج در هر ترم تحصیلی از نظر وظیفه عمومی هیچ محدودیتی ندارد.
۱۱۳- در بازگشت از سفر و استرداد ودیعه،آیا حضور مشمول در وظیفه عمومی الزامی است؟
درحال حاضر بله، صرفا با حضور مشمول و رویت گذرنامه وی ودیعه استرداد می گردد.
۱۱۴- دربازکشت از سفر های خارج از کشور با مشمولانی که به موقع به کشور وارد شده لیکن با تاخیر خود را به وظیفه عمومی معرفی نموده اند چگونه رفتار خواهد شد؟
از شش ماه تا یکسال از خروج مجدد ایشان جلوگیری خواهد شد.
۱۱۵- با مشمولی که با صدور مجوز به خارج از کشور سفر نموده و در موعد مقرر به کشور بازنگشته است چگونه رفتار خواهد شد؟
ودیعه وی به نفع دولت ضبط خواهد شد و درصورت ورود به غیبت همانند سایر غایبین با آنان رفتار می شود.
۱۱۶- فرآیند رسیدگی به درخواست خروج از کشور مشمول چیست؟
الف: ارائه اشتغال به تحصیل (دانشجویی و دانش آموزی) به همراه وثیقه سفر مربوطه به وظیفه عمومی محل استقرار دانشگاه یا سکونت مشمول.
ب: صدور وارسال مجوز خروج از کشور توسط سامانه وظیفه عمومی به پلیس گذرنامه ناجا.
پ: صدور گذرنامه یا تمدید آن توسط گذرنامه ناجا.
بر این اساس، مردانی که بر اساس حکم ماده (۹۷۶) قانون مدنی-مصوب ۱۳۰۷- تبعه دولت جمهوری اسلامی ایران محسوب میشوند، مشمول قانون خدمت وظیفه عمومی هستند.
هر مرد ایرانی از اول ماهی که طی آن ماه به سن هجده سال تمام میرسد تا پایان سن پنجاه سالگی، مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی است.
سازمان ثبت احوال کشور موظف است؛ سالانه صورت اسامی و مشخصات مردانی را که در سال بعد باید به وضع مشمولیت آنها رسیدگی شود، به تفکیک ماه و محل تولد و همچنین اسامی مشخصات متوفیان هر سال را مطابق روشی که سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی اعلام میکند، به سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی تحویل دهد.
همچنین سن افرادی که مشمول، مدعی کفالت آنان است یا کسانی که در ایجاد شرایط معافیت مشمول موثرند، از نظر وظیفه عمومی تابع مندرجات اولیه اولین شناسنامه آنان بوده و هر گونه تغییر یا اصلاحی که بعداً به عمل آید، معتبر نخواهد بود.
بر اساس این مصوبه، ابطال شناسنامه مشمول یا کسانی که وی مدعی کفالت آنان است یا کسانی که در ایجاد شرایط معافیت مشمول موثرند یا تغییر در انتساب فرزندان، صرفاً در مواردی که با حکم مراجع قضایی صورت گرفته باشد، ملاک عمل خواهد بود.
مشمولانی که فاقد شناسنامه بوده و از طریق سازمان ثبت احوال کشور اقدام به اخذ شناسنامه میکنند، چنانچه شناسنامه آنان پس از ورود به سن مشمولیت صادر شده باشد، باید ظرف شش ماه پس از صدور شناسنامه، خود را برای رسیدگی به وضع مشمولیت، به سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی یا مراکزی که از سوی سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی تعیین میشود، معرفی کنند.
اشخاص حقوقی اعم از دستگاههای اجرایی و نهادهای عمومی و موسسات خصوصی که انجام امور موضوع ماده (۱۰) قانون حسب مورد در زمره وظایف آنان بوده و یا در ارتباط با وظایف آنان قرار دارد، موظفند از مشمولان وظیفه عمومی، مدارک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان را درافت کرده و در پرونده مربوط منظور کنند و در صورت عدم ارائه مدارک مذکور، از ارائه خدمات موضوع ماده یاد شده به آنان خودداری کنند.
بر این اساس، مدارک تعیین وضعیت مشمولان خدمت وظیفه عمومی شامل؛ کارت پایان خدمت دوره ضرورت، کارت معافیت دایم، برگ معافیت موقت (کفالت یا پزشکی) در مدت اعتبار آن، گواهی اشتغال به تحصیل دارای شماره معافیت تحصیلی در مدت اعتبار آن، گواهی صادره از نیروهای مسلح مبنی بر استخدام در نیروهای مذکور، گواهی صادره از نیروهای مسلح مبنی بر اشتغال به خدمت کارکنان وظیفه در نیروهای مذکور، گواهی اشتغال به خدمت متعهدان خدمت در سازمانهای دولتی صادره از سوی دستگاههای مربوط با درج شماره مجوز سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی، برگ آماده به خدمت بدون غیبت در مدت اعتبار آن و گواهیهای صادره از واحدهای سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی است.
مشمولانی که به سن هجده سال تمام میرسند پس از انتشار آگهی احضار موظفند؛ ظرف شش ماه، خود را برای رسیدگی به وضع مشمولیت یا اعزام به خدمت، به مراکزی که از سوی واحدهای سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی تعیین میشود، معرفی کنند.
بر اساس این مصوبه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی موظف است؛ فهرست اسامی مشمولان انتخاب شده از بین بسیجیان دارای برگ آماده به خدمت را که مطابق سهمیه تعیین شده از سوی ستاد کل نیروهای مسلح در هر دوره جذب میشوند، به ترتیبی که سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی مشخص میکند، حداقل یک ماه قبل از تاریخ اعزام، به سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی اعلام کند.
مشمولان وظیفه از تاریخی که توسط واحدهای وظیفه عمومی برای اعزام به مراکز آموزش پذیرش میشوند به عنوان کارکنان وظیفه یگان تعیین شده، محسوب میشوند و تاریخ مذکور به عنوان شروع به خدمت مشمول محاسبه میشود. ضوابط اجرایی این ماده با پیشنهاد سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی به تصویب ستاد کل نیروهای مسلح خواهد رسید.
همچنین صدور کارت پایان خدمت کارکنان وظیفه (افسران وظیفه، درجه داران وظیفه و سربازان عادی وظیفه) بر اساس دستورالعملی که از سوی سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی تهیه و به تصویب ستاد کل نیروهای مسلح میرسد، بر عهده سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی خواهد بود.
بر این اساس، برای آن دسته از مشمولان و کارکنان وظیفهای که در اجرای ماده (۱۴) قانون خدمت وظیفه عمومی به عنوان پایور اعم از نظامی و کارمند به استخدام نیروهای مسلح در میآیند پس از انجام خدمت مقرر در این ماده، کارت پایان خدمت صادر میشود. مدت آموزش افراد یاد شده، جزو خدمت آنان محسوب میشود.
مشمولان غایب موضوع بند (۲) ماده (۵۸) قانون خدمت وظیفه عمومی که به خدمت اعزام میشوند، علاوه بر اعمال شش ماه اضافه خدمت، در سه ماهه آخر خدمت (قبل از ترخیص) از سوی نیروی بکارگیرنده برای رسیدگی به جرم غیبت به مراجع صالح قضایی معرفی خواهند شد.
همچنین کارکنان وظیفه چنانچه قبل از اتمام آموزش عمومی (آموزش رزم مقدماتی) مرتکب غیبت غیر موجه یا فرار شوند، پس از معرفی یا دستگیری، تجدید دوره آموزش شده و مدت آموزش قبلی این افراد جزو خدمت آنان محسوب نمیشود.
بر اساس این مصوبه، کارکنان وظیفهای که در مدت آموزش عمومی یا پایان آن یا در حین خدمت مرتکب فرار شوند، پس از معرفی یا دستگیری، حسب مورد ضمن تحویل به یگان خدمتی یا اعزام به دوره آموزش، بلافاصله توسط یگان مربوط برای رسیدگی به جرم فرار، به سازمان قضایی نیروهای مسلح معرفی خواهند شد.
این مصوبه از سوی محمدرضا رحیمی؛ معاون اول رئیس جمهور برای اجرا ابلاغ شده است.
1- اقدام اولیه مشمولان متقاضی معافیت پزشکی چیست؟
جواب: مراجعه به دفاتر پلیس +10 و اخذ دفترچه راهنما و تکمیل اوراق مربوط به معافیت پزشکی و تحویل مدارک تکمیل شده به دفاتر پلیس+10 مربوط.
2- مشمولی توسط پزشک اولیه معاینه و سالم تشخیص داده شده آیا میتواند به نظر پزشک اولیه اعتراض کند؟
جواب: در صورت داشتن بیماری میتواند اعتراض کند.
3- مشمول متقاضی معافیت پزشکی آیا میتواند در خلال رسیدگی انصراف دهد؟
جواب: تا طرح پرونده در شورای پزشکی مشمول حق انصراف ندارد.
4- مشمولی به علت بیماری چشم در شورای پزشکی سرباز شناخته میشود و از طرفی دارای بیماری ارتوپدی نیز است آیا میتواند برای بیماری دوم اقدام کند؟
جواب: چنانچه پرونده مشمول بر اساس بیماری ارتوپدی مورد رسیدگی قرار نگرفته باشد، میتواند اقدام کند.
5- میزان ضعف بینایی چشم برای مشمولان عادی و دیپلم چند دیوپتراست؟
جواب: مجموع دیوپتر هر دو چشم باید بیش از هشت دیوپتری باشد.
6- آیا مشمولان در حین تحصیل میتوانند تقاضای معافیت پزشکی کنند؟
جواب: مشمولان تا زمانی که اشتغال به تحصیل دارند نمیتوانند از معافیت پزشکی برخوردار شوند.
7- آیا مشمولی که تقاضای معافیت پزشکی را دارد لازم است برگ واکسیناسیون را نیز تکمیل کند؟
جواب: مشمولی که تقاضای معافیت پزشکی را دارد نیز باید برگ واکسیناسیون را تکمیل کند.
8- مشمولی در شورای پزشکی معاف شناخته نمیشود. آیا میتواند به رای شورا اعتراض کند؟
جواب: بله، مشمول میتواند به رای شورای پزشکی اعتراض کند که در این صورت پرونده حسب مورد در شورای پزشکی یا شورای عالی پزشکی رسیدگی میشود.
9- مشمولی در حین خدمت تقاضای معافیت پزشکی میکند آیا میتواند از طریق معاونت وظیفه عمومی اقدام کند؟
جواب: خیر- فقط از طریق یگان خدمتی باید به وضعیت جسمی و روانی وی رسیدگی شود.
10-اظهارنظر در مورد معافیت پزشکی مشمول توسط چه مرجعی صورت میگیرد؟
جواب: اظهارنظر در مورد معافیت پزشکی مشمول توسط شورای پزشکی صورت میپذیرد.
11- چنانچه مشمولی به صورت بالینی در شورای پزشکی معاینه شده باشد میتواند به نظر شورا اعتراض کند؟
جواب: بله. در این صورت با اخذ نظر متخصص پرونده مجددا در همان شورا مطرح خواهد شد.
12- در صورت اعتراض مشمول به رای شورای پزشکی چه اقداماتی صورت میگیرد؟
جواب: چنانچه مشمول به صورت بالینی در شورا معاینه و سرباز شناخته شود در صورت اعتراض به رای شورا مشمول حسب معاینه تخصصی به بیمارستان معرفی و سپس پرونده وی مجددا در همان شورا مطرح میشود.
13- چنانچه پس از معرفی مشمول به بیمارستان و طرح پرونده در شورا او سرباز شناخته شود آیا میتواند باز هم به رای شورا اعتراض کند؟
جواب: بله- در این صورت پرونده به شورای عالی پزشکی فرستاده میشود.
14- آیا مشمول میتواند به رای شورای عالی پزشکی اعتراض کند؟
جواب: خیر- زیرا رای شورای عالی پزشکی قطعی و لازمالاجراست.
15- چنانچه مشمولی قبل از اعزام به خدمت در شورای عالی سرباز شناخته شود آیا در صورت تشدید بیماری میتواند درخواست معافیت پزشکی کند؟
جواب: خیر- باید به خدمت اعزام شود و در صورت تشدید بیماری از طریق یگان خدمتی در خصوص معافیت اقدام کند.
16- مشمولین گروه پزشکی (دکتری) در چه صورتی معاف دائم شناخته میشوند؟
جواب: در صورتی که به علت بیماری قادر به انجام حرفه طبابت نباشند، میتوانند از معافیت دائم برخوردار شوند.
17- سربازی در حین خدمت دچار شکستگی پا میشود و برای وی دو ماه استراحت پزشکی تجویز میشود. آیا این مدت دو ماه جزء خدمت وی محسوب میشود؟
جواب: خیر- فقط مدت یک ماه استراحت پزشکی جزء خدمت دوره ضرورت محسوب میشود.
18-اظهارنظر در خصوص تشخیص نیازمند به مراقب و نگهداری بستگان توسط چه مرجعی صورت میگیرد؟
جواب: شورای پزشکی وظیفه عمومی.
19- آیا سربازی که به موجب خدمت به علت بیماری یا نقص عضو معاف میشود در شمول بیمه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران قرار میگیرد؟
جواب: بله در شمول بیمه نیروهای مسلح قرار میگیرد و برای درمان به سازمان و موسسات درمانی دولتی اعزام خواهد شد.
20- قد مشمولی کمتر از 150 سانتیمتر است آیا در شمول معاف دائم قرار دارد ؟
جواب: بله- چنانچه قد مشمول کمتر از 150 سانتیمتر باشد در شمول معافیت دائم قرار دارد.
21- مشمولی دارای بیماری «واریکوسل گرید 3» آیا در حد معافیت دائم است؟
جواب: بله- چنانچه در معاینه بالینی توسط شورای پزشکی گرید 3، «واریکوسل» اثبات شود در شمول معافیت دائم است.
22- مشمولی مبتلا به بیماری «ژنووارم» است. در چه صورتی در شمول معافیت دائم قرار میگیرد؟
جواب: چنانچه فاصله بین زانوها بیش از 10 سانتیمتر باشد به تشخیص شورای پزشکی معاف دائم شناخته میشود.
23- چنانچه بیماری «ژنووارم کمتر از 10 سانتیمتر» باشد چه رایی توسط شورای پزشکی صادر میشود؟
جواب: چنانچه فاصله زانوها کمتر از 10 سانتیمتر باشد با تشخیص شورای پزشکی رای معاف از خدمات رزمی صادر میشود.
24- وضعیت مشمول مبتلا به پارگی یک رباط و پارگی مینسک چگونه خواهد بود؟
جواب: پس از اخذ نظریه تخصصی پرونده در شورا مطرح و چنانچه تشخیص داده شود که یک رباط و مینسک پاره شده باشند در شمول معاف از خدمات رزم قرار میگیرد.
25- چنانچه مشمولی دو «رباط» و «مینسک» وی دچار پارگی شده باشد چه وضعیتی پیدا میکند؟
جواب: اگر این موضوع در معاینه تخصصی اثبات شود به تشخیص شورای پزشکی در شمول معافیت دائم قرار میگیرد.
26- مشمولی مبتلا به «صافی کف پا» در چه صورتی در شمول معافیت دائم قرار میگیرد؟
جواب: در صورتی که صافی کف پا در حد سخت ( Rigid ) باشد به تشخیص شورای پزشکی در حد معافیت دائم قرار میگیرد.
27- مشمولی دچار قطع شست در یک پا، چه وضعیتی از نظر خدمتی پیدا میکند؟
جواب: قطع شست در یک پا به تشخیص شورای پزشکی شامل خدمات غیررزمی است.
28- مشمولی 3 انگشت کامل از یک پایش قطع شده است چه وضعیتی از نظر خدمتی پیدا میکند؟
جواب: قطع سه انگشت کامل از یک پا به تشخیص شورای پزشکی در شمول معافیت دائم است.
29- بند اول چهار انگشت مشمولی قطع شده، چه وضعیتی از نظر خدمتی پیدا میکند؟
جواب: در این حالت از آنجایی که بیش از یک انگشت محسوب میشود به تشخیص شورای پزشکی در شمول معاف دائم قرار میگیرد.
30- وضعیت خدمتی مشمولی که دارای یک بیضه میباشد چگونه است؟
جواب: فقدان یک بیضه به تشخیص شورای پزشکی در شمول معاف از خدمات رزمی است.
31- وضعیت خدمتی مشمول دارای مدرک تحصیلی دیپلم با ضعف بینایی مجموع دو چشم بیش از هشت دیوپتری چگونه است؟
جواب: در این صورت پس از تایید شورای پزشکی در حد معافیت دائم است.
32- مشمول دارای مدرک تحصیلی لیسانس با چه شماره چشمی در حد معافیت دائم قرار میگیرد؟
جواب: چنانچه مجموع ضعف بینایی هر دو چشم بیش از 10 دیوپتر باشد به تشخیص شورای پزشکی در حد معافیت دائم است.
33- مشمولی در خارج از کشور سکونت دارد آیا میتواند در کشور محل سکونت تقاضای معافیت پزشکی کند؟
جواب: بله. با مراجعه به نمایندگی دولت جمهوری اسلامی ایران در کشور محل اقامت میتواند خواسته خود را پیگیری کند.
34- روند رسیدگی به معافیت پزشکی مشمولان خارج از کشور چگونه است؟
الف) مراجعه مشمول به نمایندگی جمهوری اسلامی در محل اقامت و تکمیل برگه رسیدگی به وضعیت پزشکی.
ب) ارائه مدارک مستند در خصوص بیماری که به تایید مراکز درمانی معتبر رسیده باشد.
پ) تایید مدارک توسط مسئول نمایندگی و ارسال آن به نمایندگی مجری معاینات پزشکی (فعلا در شهر مونیح کشور آلمان است).
ت) ارجاع مدارک به پزشک معاین معتمد توسط نمایندگی مجری معاینات.
ث) دعوت مشمول به نمایندگی مجری معاینات پزشکی.
ج) انجام معاینه توسط پزشک معاین معتمد و اعلام نظرنهایی.
چ) بررسی نظریه و تایید مدارک پزشکی توسط مسئول نمایندگی مجری معاینات پزشکی.
ح) ارسال مدارک به وزارت امورخارجه.
خ) ارسال مدارک توسط وزارت امور خارجه به سازمان وظیفهعمومی.
د) بررسی مدارک در شورای پزشکی و صدور رای.
ذ) اعلام رای به وزارت امور خارجه.
35- مشمولی دارای کارت معافیت پزشکی در چه صورتی میتواند تقاضای ابطال کارت کند؟
جواب: در صورتی میتواند تقاضای ابطال کارت معافیت پزشکی را کند که صحت و سلامت کامل خود را به تایید شورای ویژه ابطال کارت رسانده باشد.
36- مشمولی که تقاضای ابطال کارت معافیت پزشکی را کرده در شورای ویژه ابطال کارت معاف از رزم تشخیص داده میشود. آیا میتواند به خدمت اعزام شود؟
جواب: خیر- زیرا مشمولی که معاف از رزم تشخیص داده می شود از سلامتی کامل برخوردار نیست.
37- مشمولی دارای کارت معافیت دائم پزشکی آیا در زمان جنگ یا بسیج همگانی به خدمت احضار میشود؟
جواب: بله. در صورت اعتراض حسب مورد پرونده در همان شورا یا شورای عالی پزشکی رسیدگی میشود.
39- مشمولی دچار کوتاهی پا در چه صورتی در شمول معافیت دائم قرار میگیرد؟
جواب: در صورتی که به استناد اسکنوگرام کوتاهی بیش از 5.3 سانتیمتر باشد با تایید شورای پزشکی معاف دائم شناخته میشود.
40- مشمولی دچار اضافه وزن در چه صورتی در شمول معافیت دائم قرار میگیرد؟
جواب: چنانچه اضافه وزن وی در اثر بیماری غدد باشد در صورت تایید شورای پزشکی و نظریه تخصصی در شمول معافیت دائم قرار میگیرد.
41- مشمولی کارت معافیت پزشکی اخذ کرده چنانچه حائز شرایط معافیت کفالت نیز باشد آیا میتواند کارت معافیت پزشکی خود را باطل کند؟
جواب: خیر- مشمولی که کارت معافیت پزشکی اخذ کرده نمیتواند به علت حائز شرایط کفالت بودن تقاضای ابطال کارت خود را کند.
42- مشمولی مبتلا به بیماری فتق که عمل جراحی شده آیا در شمول معافیت قرار دارد؟
جواب: چناچه فتق عمل شده باشد در شمول معافیت نیست اما اگر بعد از عمل فتق عود کند در شمول معافیت قرار میگیرد.
43- آیا وجود غیبت مانع از رسیدگی به تقاضای پزشکی میشود؟
جواب: خیر- غیبت مانع از رسیدگی به تقاضای پزشکی نمیشود.
44- مشمولی با غیبت تقاضای معافیت پزشکی را میکند و در شورا سرباز تشخیص داده می شود. وضعیت اعزام به خدمت وی چگونه خواهد بود؟
جواب: چون با غیبت تقاضای معافیت پزشکی کرده و در شورا معاف نشده با غیبت و اضافه خدمت به خدمت اعزام میشود.
45- مشمولی متقاضی معافیت کفالت درمعاینه پزشک اولیه بیمار تشخیص داده میشود. وضعیت وی چگونه خواهد بود؟
جواب: تقاضای کفالت وی بررسی و در صورت عدم صدور رای معافیت کفالت وضعیت وی از نظر پزشکی مورد معاینه قرار میگیرد.
*دانشجوی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تهران
- در قانون سابق سال تولد در سن 18 سالگی ملاک عمل برای تعیین سن مشمولیت بود. ولی در قانون جدید، ماه تولد ملاک است.
به عبارتی، برابر قانون سابق، هر فرد ذکور ایرانی از اول فروردین سالی که طی آن سال به سن 18 سالگی تمام میرسید مشمول خوانده میشد ولی براساس قانون جدید، هر فرد ذکور ایرانی در ماهی که طی آن ماه به سن 18 سال تمام میرسد مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی خواهد بود.
به عنوان مثال فردی که متولد اسفند 1373 میباشد برابر قانون سابق از اول فروردین سال 91 مشمول میشد ولی بر اساس قانون جدید، از اول اسفند 91 وارد سن مشمولیت میشود.
* مشمولان چه میزان برای معرفی خود زمان دارند
- در قانون جدید ضوابط شفافتر و آسانتری برای مهلت معرفی مشمولان تعیین شده است.در مجموع به دو قاعده کلی در ارتباط با آخرین مهلت معرفی مشمولان که در قانون جدید ذکر شده میتوان اشاره کرد.
قاعده اول: مشمولانی که قبل از سن مشمولیت یعنی قبل از 18 سالگی از مدرسه ترک تحصیل میکنند یا فارغالتحصیل میشوند، پس از این که به سن 18 سال تمام رسیدند موظفند ظرف 6 ماه جهت تعیین تکلیف وضعیت مشمولیت، خود را از طریق دفاتر پلیس + 10 به مراکز وظیفه عمومی معرفی کنند در غیر این صورت وارد غیبت می شوند.
قاعده دوم: دانشآموزان و دانشجویان و طلاب علوم دینی که در حین تحصیل، به سن مشمولیت رسیده یا میرسند تازمانی که برابر مقررات و سقف تعیین شده به تحصیل ادامه میدهند از معافیت تحصیلی برخوردار میشوند و در صورت ترک تحصیل، انصراف، اخراج یا فراغت از تحصیل، حداکثر یک سال مهلت دارند که خود را معرفی کنند در غیر این صورت وارد غیبت میشوند.
*سقف تحصیلی دانش آموزان،طلاب علوم دینی و دانشجویان چه میزان است
- یکی از مهمترین تغییراتی که در قانون جدید ایجاد شده و کاربرد زیادی دارد، تعیین سقف تحصیلی برای ادامه تحصیل دانشآموزان، دانشجویان و طلاب علوم دینی است. برابر تبصره (1) ماده (33) قانون، حداکثر معافیت تحصیلی برای دانشآموزان تا سن 20 سال تمام و در هر یک از مقاطع تحصیلی کاردانی 5/2 سال، کارشناسی ناپیوسته و کارشناسی ارشد ناپیوسته 3 سال، کارشناسی پیوسته 5 سال، کارشناسی ارشد پیوسته 6 سال، دکترای پزشکی پیوسته 8 سال و دکترای تخصصی 6 سال تعیین شده است.
البته در مواقع ضروری با تشخیص و اعلام کمیسیون موارد خاص دانشگاهها، حداکثر یک سال به سقف تحصیل دانشجویان اضافه میشود.
*چه امور اداری و خدماتی نیازمند کارت پایان خدمت است
-برابر ماده (10) قانون خدمت وظیفه عمومی که در قانون سابق نیز وجود داشت و در قانون جدید مورد تأکید قرار گرفته، انجام برخی از امور در مورد مشمولان وظیفه عمومی، مستلزم ارائه مدرک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان است.
این امور عبارتند از:
الف- شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه.
ب- دریافت هرگونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق بانکها و وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی.
ج- کاندیدا شدن برای انتخابات مجلس شورای اسلامی و سایر شوراها و انجمنهای قانونی.
د- تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دورههای تحصیلی دیپلم و بالاتر.
ﻫ- صدور پروانه کسب و اجازه اشتغال و عضویت در شرکتهای تعاونی.
ز- دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی.
ح- استخدام به هر صورت (رسمی، پیمانی، روز مزد و خرید خدمت) در وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و نهادهای قانونی و شرکتهای دولتی.
*چه تغییراتی در ماده 10 قانون به وجود آمد؟
- تغییراتی که در ارتباط با این ماده در قانون جدید صورت گرفته این است که عبارت «بانکها» به بند (ب) اضافه شده و بند (و) که در ارتباط با ثبت نقل و انتقال اموال در دفاتر اسناد رسمی بود حذف شده است. برابر قانون جدید، ثبت هرگونه نقل و انتقال اموال از سوی مشمولان در دفاتر اسناد رسمی مانعی ندارد. تغییر مهم دیگری که در ارتباط با ماده (10) در قانون جدید صورت گرفته، تعیین مجازات برای متخلفان از اجرای این ماده است که در قانون سابق وجود نداشت.
* در قانون مجازاتهایی برای بکارگیری سربازان متخلف درنظر گرفته شده است
- برابر تبصره (3) ماده (10)، متخلفان از مقررات این ماده به محاکم قضایی معرفی میشوند. مجازات این گونه افراد برای بار اول پرداخت هزینه سالانه یک سرباز طبق قانون بودجه سالانه و نرخ اعلامی دولت است و بار دوم علاوه بر جریمه فوق، سه ماه انفصال از خدمت و برای بار سوم و بالاتر انفصال دائم از خدمات دولتی تعیین شده است.
یکی از دغدغه های کارمندان استخدامی نیروهای مسلح مدت تعهد بود. در این باره چه تغیراتی در قانون داشتیممدت تعهد کارمندان استخدامی در نیروهای مسلح به عنوان جایگزین خدمت دوره ضرورت برابر قانون جدید شش سال است. در حالی که در قانون سابق این مدت 9 سال بود. همچنین در گذشته به این افراد پس از پایان تعهد کارت معافیت داده میشد ولی برابر قانون جدید چنانچه کارمندان مذکور پس از اتمام شش سال تعهد خدمتی به هر عنوان از خدمت رها شوند از کارت پایان خدمت دوره ضرورت برخوردار شده و چنانچه قبل از اتمام تعهد، از خدمت رها شوند به نسبت هر چهار ماه خدمت انجام شده یک ماه از خدمت دوره ضرورت آنان کسر میشود که بحث کسر خدمت برای کارکنان پیمانی در نظر گرفته شده است.
*یکی از مشکلات دوره خدمت وظیفه اعتیاد سربازان بود. در این باره چه اقداماتی انجام شده است
-در قانون جدید وظیفه عمومی، به موضوع سالم سازی فضای خدمتی سربازان توجه شده و به همین خاطر مقرراتی در ارتباط با نحوه برخورد با مشمولان و سربازان معتاد وضع شده است. برابر تبصره (3) ماده (39) قانون، مشمولانی که به مواد مخدر اعتیاد دارند باید به هنگام معاینه اولیه شناسایی شوند و توسط واحدهای وظیفه عمومی برای ترک اعتیاد به مدت حداکثر شش ماه به مراکز ترک اعتیاد معرفی گردند. همچنین برابر تبصره (4) همین ماده، نیروهای مسلح نیز مکلف شدهاند در حین خدمت، کارکنان وظیفهای را که به مواد مخدر اعتیاد دارند شناسایی و از سایر سربازان جدا کنند.ضمن مراقبت ویژه، اقدامات لازم را برای ترک اعتیاد و درمان آنها انجام دهند. قانون گذار برای ضمانت اجرای این موضوع، تأکید کرده این افراد پس از پایان خدمت قانونی از خدمت ترخیص میشوند اما صدور کارت پایان خدمت منوط به ارائه گواهی ترک اعتیاد خواهد بود.
*آیا آموزش نظامی برای تمامی افراد مشمول لازم است
- برابر قانون جدید وظیفه عمومی، علاوه بر مشمولانی که به خدمت اعزام میشوند تمامی مشمولانی که از انجام خدمت معاف می شوند نیز باید آموزشهای نظامی و انتظامی مورد نیاز را طی کنندکه به محض تصویب آییننامه مربوط و فراهم شدن ساز و کار اجرایی آن، بحث آموزش مشمولان معاف از خدمت نیز به مرحله اجرا گذاشته می شود.
* یکی از مشکلات متعهدان خدمت در دستگاههای نظامی اخراج از این سازمان ها بود. برای این موضوع چه فکری شده است؟
- برابر قانون جدید وظیفه عمومی، برای افرادی که به عنوان استخدام تعهد خدمتی در اختیار دستگاههای غیر نظامی قرار میگیرند پس از انجام کامل تعهد، کارت پایان خدمت صادر می شود. در حالی که در گذشته به این افراد کارت معافیت داده میشد.همچنین چنانچه افراد متعهد خدمت، قبل از اتمام مدت تعهد به تشخیص سازمان به کارگیرنده به صورت غیر ارادی از خدمت برکنار شوند، مدت خدمت انجام شده به تناسب جزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.در قانون جدید تأکید شده که تمامی متعهدان خدمت باید قبل از بکارگیری، دورههای آموزش نظامی مورد نیاز را در نیروهای مسلح طی کنند.
*در ابتدای گفتگو اشاره کردید که یکی از مزیت های قانون جدید وظیفه عمومی, پیش بینی تسهیلات بیشتر برای مشمولان برای ادامه تحصیل آنان می باشد. به طور مشخص این تسهیلات شامل چه موضوعاتی است؟
- تسهیلاتی که در قانون جدید وظیفه عمومی در ارتباط با ادامه تحصیل مشمولان پیش بینی شده قابل توجه است. یکی از این تسهیلات، مهلت معرفی مشمولان پس از فراغت از تحصیل است که در قانون سابق شش ماه بود اما در قانون جدید به یکسال افزایش پیدا کرده است و مشمول می تواند در مهلت یکساله ای که در اختیار دارد با آمادگی بیشتر در مقطع بالاتر در دانشگاه قبول شده و ادامه تحصیل دهد.
مورد بعدی, حذف شرط ورود به دانشگاه از طریق شرکت در کنکور برای صدور معافیت تحصیلی است. به عبارتی در قانون سابق صرفاً برای مشمولانی معافیت تحصیلی صادر می شد که از طریق شرکت در کنکور سراسری وارد دانشگاه می شدند اما در قانون جدید این شرط بر داشته شده و برای افرادی که در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی مورد تایید (چه از طریق کنکور و چه بدون کنکور) پذیرفته می شوند در صورت داشتن سایر شرایط مانند نداشتن غیبت و ... معافیت تحصیلی صادر می شود.
* دانشجویان مشمول چه تسهیلاتی برای ادامه تحصیل دارند؟
-تسهیلات دیگری که برای دانشجویان مشمول, در قانون جدید پیش بینی شده، اجازه انصراف از تحصیل برای یک بار در طول مدت تحصیل است یعنی دانشجویان مشمول در طول مدت تحصیل از دیپلم تا دکترای تخصصی یک بار حق انصراف دارند و در اینصورت معافیت تحصیلی آنان تمدید می شود.
همچنین برابر قانون جدید، دانشجویان می توانند قبل از انجام خدمت سربازی, تا مقطع دکترا تخصصی ادامه تحصیل دهند در حالی که برابر مقررات گذشته امکان ادامه تحصیل صرفاً تا دکترای عمومی فراهم بود و فقط افرادی که عضو هیئت علمی بودند می توانستند در مقطع دکترا تخصصی نیز ادامه تحصیل دهند.
*برای ادامه تحصیل مشمولان در خارج از کشور چه تغییراتی ایجاد شد؟
-در قانون جدید وظیفه عمومی که مطابق با قانون اعزام دانشجو به خارج از کشور است فقط به مشمولان دارای مدرک کارشناسی و بالاتر و معادل آن در حوزه های علمیه که علاقمند به تحصیل در خارج از کشور هستند اجازه داده شده که در صورت داشتن شرایط برای ادامه تحصیل, به خارج از کشور مسافرت کنند.
*این شرایط چیست؟
-اول اینکه در مقطع کارشناسی ارشد یا بالاتر پذیرفته شوند و شرط بعدی این است که دانشگاه و رشته تحصیلی آنان مورد تایید وزارت علوم و وزارت بهداشت باشد. شرط سوم این است که بیش از یکسال از تاریخ فراغت آن ها در مقطع قبلی نگذشته باشد و وارد غیبت نشده باشند. در این صورت افراد می توانند با سپردن تضمین های لازم برای ادامه تحصیل به خارج از کشور مسافرت کنند.
*ایرانیان خارج از کشور چگونه می توانند ادامه تحصیل دهند؟
-براساس ماده 37 قانون،ایرانیان مقیم خارج و ماموران ثابت دولت در خارج از کشور که در مدارس ایرانی یا موسسات خارجی که مورد تائید وزارت آموزش و پرورش است درس می خوانند اگر به سن مشمولیت برسند می توانند از معافیت تحصیلی دانش آموزی برخوردار شوند. ایرانی هایی که در خارج از کشور تحصیل می کنند، ادامه تحصیل آنها در مراکزی که مورد تائید وزارت علوم و بهداشت بوده، بلامانع است.
*یکی از مشکلات اخیر در خصوص خدمت فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم بود. آیا این مشکل رفع شده است؟
- براساس قانون گذشته افراد پس از پنج سال گذراندن دوره تعهد و دیدن آموزش نظامی کارت پایان خدمت دریافت می کردند. اما با توجه به اینکه وزارتخانه مسئول تامین هزینه آموزش بود، باید هزینه ها تامین می شد. به دلیل عدم تامین هزینه بسیاری از این افراد آموزش نظامی را ندیدند. با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح تمامی افرادی که تا 31 شهریورماه امسال تعهد خود را به پایان رسانده اند با اخد تعهد برای گذرندان دوره آموزش کارت پایان خدمت دریافت کردند.
ابته افرادی که از ابتدای سال به خدمت گرفته شده اند ابتدا باید دوره آموزشی را طی کنند.
* تغییرات زیادی در مورد معافیتها رخ داده است. مهمترین تغییرات چیست؟
- بیشتر تغییرات در بخش معافیت کفالت، تغییر در شرایط معافیت است که شفاف تر شده است.به عنوان مثال در معافیت کفالت پدر, نیازمندی پدر به مراقبت به دلیل بیماری یا نقص عضو و یا کهولت سن در قانون تصریح شده است. در حالیکه این شرط در قانون سابق نبود بلکه در آیین نامه اجرایی ذکر شده بود. در معافیت کفالت جد و جده, وجود فرزند پدر بزرگ و مادر بزرگ اعم از دختر و پسر مانع معافیت است. در حالیکه در مقررات سابق فقط وجود فرزند پسر مانع بود.
* آیا معافیت جدیدی به قانون اضافه شده است؟
-در قانون جدید سه مورد دیگر از جمله معافیت مشمولی که همسرش فوت کرده و از او دارای فرزند صغیر بوده تا زمانیکه ازدواج مجدد نکرده است. معافیت مشمولی که همسرش بعد از ازدواج معلول شده و نیازمند مراقبت باشد.معافیت یکی از فرزندان یا یکی از برادران سربازی که در حین خدمت سربازی فوت کرده باشد، اضافه شده است.
* اگر بخواهیم نگاه کلی به معافیت ها داشته باشیم،قانون جدید باعث افزایش دامنه معافیتها یا کاهش آن شده است؟
- در مجموع می توان گفت که در قانون جدید یکسری معافیت ها اضافه شده به عبارتی در این قانون دامنه معافیت ها افزایش پیدا کرده است مانند معافیت مدد جویان و معافیت فرزندان ایثارگران که از نظر کمی افزایش داشته است.
*معافیت مدد جویان شامل چه مواردی است؟
-همان طور که گفتم در این قانون به منظور حمایت از جامعه معلولان و مدد جویان و خانواده هایی که نیازمند حمایت هستند یک سری معافیت ها با عنوان معافیت مددجویان پیش بینی شده که شامل این موارد است.
معافیت یکی از فرزندان ذکور مادران فاقد شوهر تحت پوشش کمیته امداد حضرت امام (ره) و سازمان بهزیستی هستند. معافیت مشمولانی که حداقل یک فرزند معلول دارند.
معافیت تنها پسر خانواده های تحت پوشش که دارای سه فرزند دختر یا بیشتر هستند.
معافیت مشمولانی که با معلولان اناث دارای معلولیت جسمی- حرکتی ازدواج می کنند که در این مورد به . مشمولان پنج سال
معافیت موقت داده می شود و درصورت استمرار ازدواج پس از پنج سال, معافیت موقت تبدیل . به معافیت دایم می شود.
*در معافیت فرزندان ایثارگران که در قانون آمده چه نکات جدیدی وجود دارد؟
- قانونگذار برای پاسداشت فداکاری ها و خدمات ارزشمند ایثارگران دفاع مقدس, یک سری معافیت ها برای فرزندان ایثارگران پیش بینی کرده است. البته این معافیت ها قبلا نیز تحت عنوان عنایات مقام معظم رهبری وجود داشت که سالیانه تمدید می شد ولی در قانون جدید وظیفه عمومی, ضمن اینکه این معافیت ها دائمی شده مقداری نیر افزایش یافته است.
این معافیت ها شامل موارد زیر است:
برابر قانون فرزندان شهدا و جاویدالاثرها از انجام خدمت دوره ضرورت معاف هستند.
به ازای هر 24 ماه آزادگی و هر 25 درصد جانبازی و هر 30 ماه سابقه حضور در جبهه, یک نفر از فرزندان ایثارگران معاف می شود. در صورتی که ایثارگران یاد شده فاقد فرزند ذکور باشند یک نفر از برادران آنها از انجام خدمت سربازی معاف می شود.
تمامی مشمولان جانباز دارای حداقل 10 درصد جانبازی از انجام خدمت معاف هستند.
یک فرزند خوانده قانونی ذکور جانبازی که صاحب فرزند نمی شود از انجام خدمت معاف است.
مشمولانی که با جانبازان اناث دارای حداقل 25 درصد جانبازی ازدواج کنند به صورت موقت از خدمت معاف . . می شوند و پس از گذشت پنج سال از استمرار ازدواج از معافیت دائم بهره مند می شوند.
*در قانون جدید چه تسهیلاتی برای سربازان در نظر گرفته شده است؟
-خوشبختانه قانونگذار به این موضوع توجه مناسبی داشته و امتیازات و تسهیلات خوبی برای کارکنان وظیفه مانند افزایش حقوق و مزایا, حق عائله مندی برای سربازان متأهل, افزایش امکانات زیست, خوراک, پوشاک و بهداشت و درمان, پیش بینی فوق العاده مناطق عملیاتی و مناطق محروم و بد آب و هوا, پرداخت مستمری به خانواده تحت تکفل سربازان, پوشش بیمه درمانی و بیمه عمر و حوادث پیش بینی کرده است.
همچنین برابر قانون, وزارتخانه ها و موسسات و شرکت های دولتی موظف شده اند با همکاری شهرداری ها, خدمات و تسهیلات لازم نظیر استفاده از ورزشگاه ها, قطارها, اتوبوس ها, گردشگاه ها, سینما ها و موزه ها را برای کارکنان وظیفه در حین خدمت فراهم کنند که امیدواریم با همکاری دولت و تامین بودجه و اعتبار لازم, سربازان از این امتیازات برخوردار شوند.
*مجازات سربازان غایب چیست؟
- در قانون جدید وظیفه عمومی همانطور که امتیازات پر رنگ دیده شده, تنبیهات و مجازات ها هم پر رنگ است. مثلاً در ارتباط با مشمولان غایب, در قانون سابق مدت غیبت اثری در میزان تنبیه نداشت. یعنی تنبیه فردی که یکماه غیبت داشت با فردی که چند سال غیبت داشت یکی بود که این چندان منطقی و عادلانه نبود اما در قانون جدید, میزان تنبیه و مجازات بر اساس میزان غیبت تنظیم شده است.
به طور مثال مشمولانی که مدت غیبت اولیه آنها در زمان صلح تا سه ماه باشد, سه ماه اضافه خدمت خواهند داشت و چنانچه مدت غیبت آنان بیشتر از سه ماه باشد به شش ماه اضافه خدمت تنبیه می شوند. مشمولانی که مدت غیبت اولیه آنان از یک سال تجاوز کند علاوه بر شش ماه اضافه خدمت, فراری محسوب شده و به مراجع قضایی معرفی می شوند.
*برای بکارگیرندگان مشمولان غایب چه مجازات هایی پیش بینی شده است؟
-برابر قانون جدید, چنانچه افرادی, مشمولان غایب را در وزارتخانه ها و موسسات و شرکت های دولتی استخدام کنند به مجازات هایی مانند کسر حقوق از شش ماه تا یک سال و در صورت تکرار به انفصال دایم از خدمت محکوم می شوند و همچنین کسانی که به نحوی مشمولان غایب را در موسسات دولتی و غیر دولتی از قبیل کارخانه ها, شرکت ها, آموزشگاه ها, بنگاه ها, مغازه ها و تعمیرگاه ها بکارگیری نمایند به پرداخت هزینه سالانه یک تا سه سرباز محکوم می شوند.
*مدت خدمت دوره ضرورت در قانون جدید چند ماه تعیین شده است؟
-مدت خدمت دوره ضرورت در قانون جدید همانند قانون سابق 24 ماه تعیین شده است و در صورتی که مشمولان مازاد یا کمتر از تعداد مورد نیاز باشند, ستاد کل نیروهای مسلح با کسب اجازه از فرماندهی معظم کل قوا این مدت را به کمتر یا بیشتر تغییر می دهد که در حال حاضر مدت خدمت دوره ضرورت کمتر از مدت قانونی آن است.
مدت خدمت دوره ضرورت در سال 91 به شرح زیر است
مدت خدمت کارکنان وظیفه مامور به دستگاه های غیر نظامی (امریه) : 24 ماه
مدت خدمت کارکنان وظیفه در نیروهای مسلح و یگان های حفاظت در مناطق عادی : 21 ماه
مدت خدمت در مناطق جنگی و امنیتی درگیر : 18 ماه
مدت خدمت در مناطق امنیتی غیر درگیر و مناطق عملیاتی و محروم و بد آب و هوا : 19 ماه
*به عنوان سوال آخر گفته می شود افرادی که قبل از خرداد ماه به خدمت اعزام شده اند 18 ماه خدمت می کنند این موضوع صحت دارد؟
-خیر. در قانون از ابتدای سال 91 مدت خدمت وظیفه در مناطق عادی 21 ماه است. افرادی که در گذشته از خدمت فرار کرده بودند و تا تاریخ سوم خرداد خود را معرفی می کردند مشمول اضافه خدمت نشده و میزان خدمت آنها همانند گذشته 18 ماه محسوب می شود.
از زمانی که قانون نظام وظیفه به تصویب رسید، با انتقادات فراوانی روبرو بوده است و این انتقادات تا زمان حال نیز ادامه یافته است به طوری که کاهش مدت خدمت وظیفه عمومی در وعدههای انتخاباتی برخی از نامزدهای نیز طرح میشود.
اهمیت توجه به وضعیت خدمت وظیفه عمومی از آنجا آشکار میشود که بدانیم سالانه میلیاردها تومان از بودجه و درصد قابل توجهی از سرمایه جوانی کشور صرف سازمان نظام وظیفه شده و در مقابل به جوانان آموزش نظامی داده میشود و سپس آنان را به کارهایی نظیر نگهبانی موسسات گوناگون (از وزارتخانهها گرفته تا بانکها و اماکن مسکونی ارتش و سپاه و…)، شرکت دادن در عملیاتهای انتظامی، راهنمایی رانندگی و… میگمارند. گرچه درصد محدودی از این افراد نیز تحت عنوان امریه و… با انجام فعالیت در زمینه تخصصی خود، و با حقوق بسیار کمی، دوران سربازی را سپری میکنند.
در یک نگاه کلی میتوان منتقدان خدمت سربازی را به دو دسته تقسیم نمود. گروه اول شامل افرادی هستند که معتقدند باید خدمت سربازی اجباری حذف گردد و حکومت از سربازان اختیاری و یا استخدام افراد برای انجام وظایف سربازان کنونی استفاده کند. گروه دوم افرادی هستند که قائل به اصلاح شیوه کنونی سربازی هستند و حذف سربازی اجباری برایشان در اولویت نیست.
به نظر میرسد با توجه به ساختار اداری و حکومتی کشور، حذف یکباره خدمت سربازی اجباری چندان به مصلحت نباشد، زیرا به صورت ناگهانی موجی از تغییر و تحولات در تعداد بیکاران، تعداد نیروهای انتظامی و امنیتی و … ایجاد میکند. از سوی دیگر، بیتوجهی کامل به مسئله خدمت نظام وظیفه نیز مطلوب نیست، چراکه با یک نگاه سطحی و کلی میتوان اشکالات فراوانی را در ساختار فعلی سربازی مشاهده نمود.
اجمالا میتوان انتقادات اصلی وارد به خدمت وظیفه عمومی را ذیل یک عنوان جمع نمود و آن این است که سیستم سربازی یک سیستم کهنه و متعلق به بیش از ۷۰ سال قبل است. در آن زمان سربازی برای جوانان محل شکل دهی شخصیت و آموزش زندگی بود، اما امروزه این شخصیت قبل از سربازی تا حدود زیادی از طریق مدرسه، دانشگاه، اینترنت و… شکل گرفته است.
دهها سال قبل نقش نفرات و کمیت سربازان، عامل تعیین کننده و مهمی در نتیجه جنگ به شمار میآمد. اما امروزه نوع جنگها به گونهای است که فقط ارتش حرفهای و تخصصی از عهده آن برمی آید و نقش نفرات کم رنگتر از گذشته است. نکته دیگر، بالا رفتن سطح عمومی سواد و مدرک در جامعه است به طوری که اگر در گذشته اکثریت سربازان بیسواد یا سیکل را به کارهایی نظیر نگهبانی و نظافت میگماشتند، اعتراضی به سیستم وارد نمیشد. اما امروزه سپردن چنین مسئولیتهایی به یک سرباز با مدرک و تخصص کارشناسی چندان کارآمد نخواهد بود.
این موارد و انتقادات دیگری از این سنخ باعث شده است که گهگاه سیستم سربازی به جای آنکه فرد را نسبت به اعتقاداتش محکمتر کند، او را نسبت به کارآمدی سیتم بدبین کرده و یا به جای اینکه او را نسبت به قوای نظامی کشورش مطمئن کند، او را دچار تردیدهایی در تامین امنیت کشور در مواقع خاص میکند.
گفته میشود که بهترین راه برای حل یک ماجرا آن است که از نقاط مشترک میان شاکی و متهم، یا میان منتقد و انتقاد شونده بهره گرفته شود. لذا بنده بهترین مستمسک در این معنا بیانات مقام معظم رهبری است که در پایگاه اینترنتی سازمان نظام وظیفه نیز درج شده است. به نظر میرسد که همین سه جمله مقام معظم رهبری به تنهایی بتواند مبنایی برای گشودن بستری سازنده برای اصلاح سیستم فرسوده سربازی شود.
مقام معظم رهبری فرمودهاند:«خدمت وظیفه عمومی خدمت واقعا مقدسی است که در جنگ و صلح، در صف اول نیازهای ملت و کشور قرار دارد.» ایشان در جای دیگری بیان داشتهاند: از مسائل مهم در این باره، آموزشهای مفید به سربازان، به کارگیری متناسب با تحصیلات و قابلیتها، برنامه ریزی برای تربیت دینی و اخلاقی است.از دیگر نکاتی که ایشان ذکر کردهاند این است که: «باید احساس تضییع وقت و عمر به کسی که در حال گذراندن خدمت وظیفه عمومی است، دست ندهد.»
تامل در بیانات ولی امر مسلمین نشان میدهد که ایشان همچنان خدمت سربازی را جزو نیازهای کشور میدانند. این نیاز میتواند ناشی از ضرورت بهرهمندی حکومت از نیروی جوان ارزان، ضرورت آشنایی جوانان با مسائل نظامی و یا ضرورت وجود چنین دورهای برای انزوای جوانان از محیط جامعه و ارائه درس زندگی و آموزشهای اخلاقی و دینی به آنان باشد.
طبیعتا وقتی به سربازان آموزشهای مفید داده شود و آنها را متناسب با تحصیلات و قابلیتهایشان به کار بگمارند و برای تربیت دینی و اخلاقیشان برنامه ریزی مناسبی وجود داشته باشد، کمتر جوانی طی دوران خدمت وظیفه عمومی احساس تضییع وقت خواهد نمود. این دقیقا همان نقطه مشترک فکری میان مدافعان و منتقدان خدمت سربازی است، چراکه اگر حقیقتا خدمت وظیفه عمومی متناسب با مطالبات مقام معظم رهبری اجرا شود، هیچ منتقد منصفی برای آن باقی نخواهد ماند و همین منتقدان کنونی نیز به صف مدافعان سربازی میپیوندند.
اما مشکل اینجاست که آنچه امروزه در پادگانها میگذرد، بسیار با آن حالت آرمانی مدنظر رهبری انقلاب فاصله دارد. لذا ضرورت دارد که جمیع مدافعان و منتقدان خدمت سربازی دست به دست هم داده و برای اجرایی شدن این مطالبات، تلاش نمایند.
منبع: رصد
بعد از سالها بحث و حرف و حدیث بر روی قانون جدید سربازی بالاخره این قانون در سال گذشته تصویب شد اما گویا این قانون فقط و فقط با نظر نظامیان نوشته شده و متاسفانه نمایندگان محترم مجلس نیز خود را نمایندگان نظامیان فرض کرده اند.
سالها صحبت از این بود که این قانون نیاز به بازنگری و خوشایند سازی دارد اما مصوبه های مجلس در مورد این قانون به قدری برای جوانان بی رنگ و لعاب بود که به قول سرداران گرامی مهمترین تغییر این قانون تغییر سن مشمولیت ( انهم در حد تبدیل ماه به سال ! در حالی که میتوانست کاهش سن مشمولیت از ۵۰ سال به مثلا ۳۰ سال باشد) و سختگیری به مشمولین غایب از آب درآمد؟! حال واقعا سوال اینست که آیا مجلس توانایی حذف سربازی به شکل فعلی و یا حداقل تصویب قانونی جدید و کارامد در مورد سربازی را نداشت ؟
قانون جدید گویا خود مسئولین نظامی را نیز سردرگم کرده است چرا که از سال گذشته روزی نیست که مصاحبه ای انجام نگیرد و حرف و حدیث جدیدی در مورد سربازی عنوان نشود از مصاحبه سردار کمالی در مورد عدم افزایش زمان خدمت تا سال ۹۲ ( که یک ماه بعد سربازی ۲۱ ماه شد ) تا تغییرات یک شبه و مکرر معافیتها که حتی خود نظام وظیفه را نیز دچار سردرگمی کرده است.این تغییرات مکرر منجر به بی اعتمادی بیش از حد جوانان به سربازی و مسئولین شده است .
همه این موارد نشان از عدم وجود قانونی مشخص ، مدون ،قابل اجرا و منطبق با شرایط روز جامعه است چرا که در همه دنیا نظامیان به عنوان بهترین مجریان قوانین شناخته میشوند نه قانون نویسان و وقتی قانون جدید نظام وظیفه تماما با نظرات نظامیان نوشته شده و هر جا که قدری امکان ملایمت وجود داشته اختیار آن را نیز به ستاد کل واگذار کرده است بنابراین مسلما دیدن چنین شرایطی و حتی بدتر از آن نیز دور از انتظار نیست.
اینجاست که وظیفه نمایندگان واقعی مردم نمود پیدا میکند و بر ایشان واجب شرعی و اجتماعی است که با ورود مجدد و فوری به مبحث سربازی و اضافه کردن الحاقاتی مانند کاهش سن مشمولیت و یا تسهیل خدمت متاهلین و تحصیل کردگان از تبدیل آن به یکی از بزرگترین معضلات اجتماعی خودداری کنند.
رفتارهای دو سال اخیر ستاد کل و نظام وظیفه و بازخوردهای اجتماعی آن وقتی نمود بیشتری پیدا میکند که صدها هزار نفر مشمول غایب با سن های بالای ۳۰ سال به عنوان مجرمان فراری تحت تعقیب قرار بگیرند و اینجاست که با دست خود صدها هزار فرد عادی که هیچ خطایی جز غیبت ندارند را تبدیل به مجرمان تحت تعقیب کرده اید!
به گزارش خبرنامه دانشجویان؛ طبق آخرین تغییرات اعلام شده از سوی این سازمان کسر خدمتهاي ناشي از سابقه جبهه و جانبازي والدين و مدارك تحصيلي دانشگاهي متوقف شد.
بدین سبب كسر خدمت به سبب مدرك تحصيلي دانشگاهي در سال ۱۳۹۱ متوقف گرديده و صرفاً شامل مشمولاني ميگردد كه تا پايان سال ۱۳۹۰ به خدمت اعزام شدهاند. با این اوصاف از این به بعد یک دانشجوی پسر دارای مدرک کارشناسی ملزم به ۲۱ ماه خدمت سربازی میشود.
این روزها حذف کسر خدمت مدرک تحصیلی دانشگاهی بدون اغراق موضوع اصلی مورد چالش و بحث در میان دانشجویان پسر دانشگاه هاست.
طبق آمار اعلامی از سوی سازمان سنجش آموزش کشور میزان پذیرفته شدگان در آزمون کارشناسی شامل ۶۰درصد دختر و ۴۰ درصد پسر بوده است. این آمار در آزمون کارشناسی ارشد به ۷۰درصد دختر و ۳۰ درصد پسر تغییر میکند.
کارشناسان دلیل کاهش ۱۰درصدی میزان قبولی دانشجوی پسر در آزمون کارشناسی ارشد نسبت به آزمون کارشناسی را بالا رفتن میزان درگیری پسران با برخی مسائل و دغدغههای اجتماعی از جمله نگرانیها در خصوص کار، مسکن، ازدواج و البته "سربازی" میدانند.
با توجه به برخی تغییرات صورت گرفته در قانون نظام وظیفه و شدت بخشیده شدن نگرانی جوانان در خصوص سربازی کاهش ۲۰ درصدی میزان قبولی دانشجویان پسر به جای ۱۰ درصد در آزمون کارشناسی سال آتی خیلی دور از انتظار نخواهد بود.
قبولی ۸۰ درصدی دختران در مقابل قبولی ۲۰ درصدی پسران در تحصیلات تکمیلی در حالی قابل تصور است که این دانشجویان ۲۰ درصدی پسر پس از فارغ التحصیلی باید دوره ۲۱ ماهه سربازی را پشت سر بگذارند و عملا تا ۲۱ ماه توان ورود به بازار کار را نخواهند داشت.
از طرفی دیگر با توجه به ساختار های بعضاً نادرست در نظام سربازی عموماً دانشجویان در تخصص خودشان به کار گرفته نمی شوند، از این رو افرادی که کارت پایان خدمت خود را دریافت می کنند، ۲ سال از فضای علمی فاصله گرفته اند و توان رقابت با برخی دختران که ۲ سال فضا برای کار کردن و حضور در عرصه های علمی داشته اند را نخواهند داشت، بدین گونه به نظر می رسد کشور در مشکل بزرگی در داشتن نیروی پسر کارآمد و تحصیل کرده در آینده ای نزدیک خواهد داشت.
۲۱ ماه سربازی اجباری برای پسران فرصت شرکت ۲ بار آزمون چه در مقطع کارشناسی ارشد چه در مقطع دکتری را برای خانم ها فراهم می آورد.
البته اخیراً اقداماتی از جمله پذیرش دانشجو در دانشگاه های پیام نور صورت گرفته است اما فاصله ای که ۲۱ ماه خدمت سربازی برای پسرها ایجاد می کند به هیچ وجه با چنین اقداماتی جبران نمی شود. البته شاید در نگاه اولیه این امر کافی باشد اما در خصوص نخبگان دانشگاهی که در دانشگاه های طراز بالا تحصیلات خود را تمام کرده اند به هیچ وجه قابل جبران نیست.
از سویی دیگر طبق اعلام سازمان نظام وظیفه افراد دارای مدارک تحصیلات تکمیلی باید ۲۱ ماه به خدمت سربازی بروند و در صورت امریه شدن از سوی نهاد یا ارگانی جهت انجام پروژه به جای سربازی این مدت به ۲۴ ماه افزایش پیدا خواهد کرد.
این امر باعث شده است جوان ایرانی که حتی یک روز هم در زندگی او بسیار پر ارزش قلمداد می شود زیر بار این افزایش ۳ ماه مدت سربازی نرود و اقدام به سربازی در مکان هایی چون پادگان ها و کفایت به حداقل ها کند که این نیز برای کشور بسیار مضر خواهد بود.
دانشجوی نخبه جوانی که می تواند ۲ سال برای این کشور تحقیقات علمی کند و به بالا رفتن طراز علمی آن کمک کند به خاطر کم شدن ۳ ماه از مدت سربازی اش زیر بار کارهای معمولی و وقت تلف کردن در پادگان ها خواهد رفت.
یکی از دیگر مسائلی که قوانین جدید نظام وظیفه به وجود آورده است بالا بردن سن ازدواج حداقل ۳ ماه و حتی به سبب برخی آسیب ها به بیش از ۶ ماه است.
با در نظر گرفتن سطح توقع بالای خانواده ها، نبود و کمبود فضای کار مناسب، تحصیلات پایین تر پسران نسبت به دختران، گرانی مسکن و مایحتاج تشکیل زندگی اولیه باید به پسران جوانان حق داد که تا حدود سن ۳۰ سالگی! حرفی هم از ازدواج نزنند!
حال سازمان نظام وظیفه هر چند یک ارگان نظامی باشد باید برخی مصالح نظام و آینده کشور را در نظر بگیرد سپس اقدام به تغییر در برخی قوانین خود دهد.
گرچه به نظر می رسد مشکل نظام وظیفه با بیشتر یا کمتر شدن ۳ ماه از سربازی حل نخواهد شد بلکه این ساختار سربازی است که باید در نهادهای نظامی تغییر کند.
امید کریمی: تغییرات قوانین سربازی از سال گذشته شروع شده است؛ در پاییز و پس از سالها، بالاخره قانون جدید نظام وظیفه عمومی ابلاغ شد و مسوولان هم گفتند تلاش کرده اند سربازی را خوشایند کنند. اما ظاهرا جوانان مشمول، با این تغییرات چندان خوشحال نشده اند. تغییراتی که به نوبت اجرا می شوند. (اینجــــا)
همه آنهایی که خبرهای سربازی را دنبال می کنند، خوب یادشان هست که اعتراض ها به قانون جدید سربازی از حذف معافیت کفالت پدر 59 سال شروع شد. قانونی که با استفاده از آن بسیاری از مشمولان معاف از سربازی شده بودند و البته بسیاری هم برای استفاده از آن تلاش کردند.
این قانون که قرار بود از نیمه بهمن ماه 90 اجرا شود، عملا تا پایان سال 90، به همان سبک پیش از آن اجرا شد و با این کار نظام وظیفه بسیاری از انتقادات را پاسخ داد.
هرچند که حذف معافیت 3 برادری هم کم انتقاد نداشت. به گفته معاون مشمولان و امور معافیتهای سازمان وظیفه عمومی ناجا، کسر خدمت مشمولان که از سابقه جبهه و جانبازی والدین آنان ناشی میشود و همچنین معافیت سه برادری که مصوب مقاممعظم فرماندهی کل قوا است، تا پایان سال 90 مورد اقدام می شود و استمرار آن در سال 91 همانند سالهای گذشته به تصمیم ستادکل نیروهای مسلح بستگی دارد. (اینجــــا)
نظام وظیفه اما در آخرین روز کاری اسفند 90 اعلام کرد قانون کفالت کهولت پدر، از 59 به 65 سال رسیده است و مشمولانی که پدر 65 ساله دارند، بدون حضور در کمیسیون پزشکی، از خدمت سربازی معاف می شوند. (اینجـــــا)
هرچند این بازگشتی نصفه و نیمه به قانون قبل بود، اما جوانان کمتر از آن استقبال کردند. دلیلهم کاملا مشخص است؛ کمتر پدر 65 ساله ای وجود دارد که فرزند مشمول داشته باشد. درواقع این قانون فراگیری چندانی ندارد.
این تغییر نشان داد که تصور حداقل گروهی از جوانان و سازمان نظام وظیفه، از سربازی تقاوت های آشکاری با هم دارد؛ جوانان سربازی نه تنها قسمتی از مسیر زندگی نمی دانند بلکه آن عاملی برای عقب افتادن از برنامه های زندگی شان تصور می کنند. اما مسوولان نظام وظیفه معتقدند سربازی یک امر واجب برای تمام پسران 18 سال به بالاست. چیزی مانند درس خواندن. آنها معتقدند قانون کفالت، به هیچ عنوان عادلانه نیست. (اینجــــا)
نکته ای که در این آخرین اطلاعیه نظام وظیفه در سال 90 وجود داشت، یک مهلت 5 روزه به متقاضیان معافیت کفالت بود؛ آنها تا 5 فروردین مهلت دارند تا مدارک خود را پست کنند؛ مهلتی که تمام آن در تعطیلات ابتدای سال بود. مهلتی که عملا هیچ فایده ای برای متقاضیان نداشت.
اما در سال 91، تغییرات بیش از این بود و البته برخی از آنها با اعتراضاتی هم همراه؛ روز 15 فروردین رئیس سازمان وظیفه عمومی گفت مشمولان غیرغایبی که یگانه مراقب و نگهدارنده خواهر تنی خود بوده و متقاضی معافیت کفالت خواهر فاقد پدر، شوهر یا فرزند پسرسالم باشند، میتوانند برای ثبت درخواست خود به دفاتر خدمات الکترونیک انتظامی (پلیس +10) مراجعه کنند (اینجـــا)
همچنین اعلام شد برابر قانون جدید، هر فرد ذکور ایرانی در ماهی که طی آن ماه به سن هجده سال تمام میرسد مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی است که باید برای تعیین وضعیت مشمولیت خویش به دفاتر خدمات الکترونیک انتظامی (پلیس+10) مراجعه نماید به عنوان مثال مشمول متولد 15 خرداد 1373 از تاریخ اول خرداد 1391 وارد سن مشمولیت می شود (اینجــــا)
در زمستان 90 هم البته چنین اعلام شد؛ تمام مشمولین وظیفه به جای سن 18 سالگی در ماه تولد سالی که به سن 19 سالگی (18 سال تمام) میرسند برای خدمت فراخوانی میشوند و افراد زیر دیپلم 6 ماه فرصت دارند خود را معرفی کنند تا غیبت نخورند (اینجــــا)
این خبر را سردار موسی کمالی، انشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح داد. او همچنین از معافیت های دیگری هم خبر داد؛ تمام فرزندان شهدا و مفقودالاثرا از خدمت سربازی معاف شدند. همچنین به ازای هر شهید، آزاده با 14 ماه اسارت، جانباز با 25 درصد و مفقودالاثر فاقد فرزند یک برادر معاف میشود (اینجــــا)
همچنین سردار کمالی گفته بود که با اجرای قانون جدید نظام وظیفه، مهلتی قانونی برای بخشش مشمولان غایب اعلام می شود. اکنون و به گفته جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح این معافیت ها برای مشمولان غایب اجرا می شود؛
- تنبیهات مشمولان غایبی که تا سوم خرداد سال 1391 خود را برای انجام خدمت دوره ضرورت معرفی کنند بخشیده شده و این افراد بدون انجام اضافه خدمت پس از انجام خدمت دوره ضرورت قانونی ، از خدمت ترخیص می شوند.
- اضافه خدمت سنواتی همه کارکنان وظیفه (حین آموزش و در حال خدمت) بخشیده می شود.
- دو سوم اضافه خدمت کارکنان وظیفه دارای اضافه خدمت انضباطی که تا بیست و دوم بهمن ماه امسال تنبیه شده اند بخشیده می شود (اینجــــا)
اما همه این خبرهای خوش و مانند آنها نتوانست جایگزین ناخوشایند بودن افزایش مدت سربازی و حذف کسر خدمت های تحصیلی شود.
در 20 فروردین سازمان نظام وظیفه اعلام کرد کسرخدمتهای ناشی از سابقه جبهه و جانبازی والدین و کسرخدمت مربوط به مدارک تحصیلی دانشگاهی برای مشمولان از امسال متوقف شد. دلیل هم این بود؛ از آنجایی که تمام معافیتها و امتیازات مورد نظر در ارتباط با ایثارگران، امداد جویان و سایرگروهها، در قانون جدید وظیفه عمومی (مصوب 22/8/90 مجلس شورای اسلامی) پیش بینی شده است لذا تصمیم بر این گرفته شد که همه معافیتها و امتیازات سربازی برمبنای قانون جدید اجرایی شود. (اینجــــا)
در نتیجه کسرخدمت به سبب مدرک تحصیلی دانشگاهی در سال 1391 متوقف شده و صرفاً شامل مشمولانی میشود که تا پایان سال 1390 به خدمت اعزام شدهاند
پیش از این مدرک تحصیلی تا چهار ماه کسری خدمت ب.رای مشمولان به همراه داشت.
یک روز بعد، سازمان نظام وظیفه از تغییر زمان سربازی از 24 ماه به 21 ماه خبر داد. اما این پیام را مشمولان بیشتر دریافت کردند؛ چند سالی هست که مدت سربازی 18 ماه تعیین شده و کمتر پسر چوانی، بیش از آن خدمت کرده است. اما سازمان نظام وظیفه اعلام کرد تمام مشمولانی که سال 91 اعزام می شوند، باید 21 ماه خدمت کنند (اینجــــا)
همین دو تغییر کافی بود تا جوانانی که امید داشتند می توانند 14 ماه خدمت کنند، اکنون باید 21 ماه به سربازی بروند؛ یعنی 7 ماه بیشتر؛ هیچ تفاوتی هم میان مشمولان پسر نیست؛ از زیر دیپلم تا دکتری و دکتری حرفه ای.
و همین با اعتراضات مشمولان مواجه شد. یکی از آنها برای خبرآنلاین یادداشتی نوشت و البته بسیاری هم در نظراتی که برای خبرآنلاین فرستادند، این نارضایتی را اعلام کردند (اینجــــا)
معاون مشمولان و امور معافیتهای سازمان وظیفه عمومی گفت: در مقررات جدید خدمت وظیفه عمومی در معافیت کفالت یگانه فرزند مراقب یا نگهدارنده پدر نیازمند مراقبت، سن پدر از 59 سال تمام به 65 سال تمام تغییر یافت.
جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح جزئیات معافیتهای خدمت سربازی در قانون جدید را تشریح کرد که بر اساس یکی از بندهای آن اگر مشمولی تا سه ماه غیبت داشته باشد سه ماه اضافه خدمت و اگر تا یکسال غیبت داشته باشد 6 ماه اضافه خدمت خواهد داشت.
به گزارش خبرنگار مهر، سردار موسی کمالی روز یکشنبه در جمع خبرنگاران گفت: قانون جدید خدمت وظیفه عمومی پس از کش و قوسهای فراوان سرانجام در تاریخ 22 آبان امسال تصویب و دوم آذر به تایید شورای نگهبان رسید. ریاست جمهوری نیز در تاریخ 22 آذر آن را به نیروهای مسلح ابلاغ کرد. همان زمان ما قول دادیم به زودی این قانون را اجرایی کنیم که بعد از بررسیهای لازم 10 بهمن ماه امسال برای اجرا ابلاغ شد. براساس ماده 53، این قانون از تاریخ تصویب لازمالاجرا شده بود که ستاد کل نیروهای مسلح نیز از آن تاریخ آن را لازمالاجرا دانست.
وی افزود: نظریههای مختلفی درباره قانون جدید مطرح شد که برخی افراد بدون توجه به مزایای این قانون نسبت به قانون قبلی فقط به مشکلات موجود در آن پرداختند. در قانون جدید اگر مشمولی تا سه ماه غیبت داشته باشد سه ماه اضافه خدمت و اگر تا یک سال غیبت داشته باشد 6 ماه اضافه خدمت خواهد داشت. افرادی که بالاتر از یکسال غیبت داشته باشند علاوه بر 6 ماه اضافه خدمت به مراجع قضایی نیز معرفی میشوند. البته پیش از این اعلام کردیم مشمولان غایبی که تا سوم خرداد سال 91 خودشان را برای خدمت معرفی کنند از هر مجازاتی معاف بوده و نه تنها اضافه خدمت نخواهند داشت بلکه به دادگاه نیز معرفی نمیشوند. به همین دلیل به جوانان توصیه میکنیم از این فرصت به وجود آمده استفاده کنند.
سردار کمالی ادامه داد: با قانون جدید دو سوم اضافه خدمت انضباطی کلیه کارکنان وظیفه شاغل در نیروهای مسلح که تا تاریخ 22 بهمن سال 90 تنبیه شدهاند بخشیده شده است. همچنین شرط پذیرش دانشجو و صدور معافیت از طریق کنکور در این قانون برداشته شد و برای دانشگاههایی که بدون کنکور دانشجو پذیرش میکنند مانند دانشگاه پیام نور و دانشگاههای آزاد مناطق کیش و قشم معافیت تحصیلی صادر میشود.
جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح در ادامه خاطرنشان کرد: یکی از فرزندان مادران فاقد شوهر که تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی هستند از خدمت سربازی معاف شدند. خانوادههای تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی که سه دختر و یک پسر دارند پسر از خدمت سربازی معاف میشود.
وی افزود: مشمولان دارای فرزند معلول از خدمت سربازی معاف شدند. معلولیت فرزند را سازمان بهزیستی باید تایید کند. مشمولانی که با زنان معلول ازدواج کنند 5 سال معافیت موقت دریافت میکنند. بعد از 5 سال اگر ازدواج آنها استمرار داشته باشد معافیت 5 ساله به معافیت دایم تغییر پیدا میکند. مشمولی که همسرش فوت کرده و فرزند صغیر دارد در صورتی که ازدواج نکرده باشد از خدمت سربازی معاف است. البته او بعد از گرفتن معافیت میتواند ازدواج کند.
سردار کمالی ادامه داد: یگانه مراقب و نگه دار پدر نیازمند مراقبت با هر سنی از خدمت سربازی معاف است. شرط تعیین تکلیف خدمت سربازی برای ثبت اموال نیز در دفاتر اسناد رسمی برداشته شد. همچنین یکی از فرزندان پسر سربازی که در طول خدمت سربازی فوت کرده است یا در صورت نداشتن فرزند یکی از برادرانش از خدمت معاف میشود.
وی تاکید کرد: کلیه فرزندان شهدا و مفقودالاثرا از خدمت سربازی معاف شدند. همچنین به ازای هر شهید، آزاده با 14 ماه اسارت، جانباز با 25 درصد و مفقودالاثر فاقد فرزند یک برادر معاف میشود. یک فرزندخوانده قانونی جانبازی که برابر گواهی بنیاد شهید و امور ایثارگران به واسطه جانبازی صاحب فرزند نمیشود از خدمت معاف میشود.
جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح با اشاره به سن جدید مشمولان در قانون جدید گفت: کلیه مشمولین وظیفه به جای سن 18 سالگی در ماه تولد سالی که به سن 19 سالگی (18 سال تمام) میرسند برای خدمت فراخوانی میشوند و افراد زیر دیپلم 6 ماه فرصت دارند خود را معرفی کنند تا دچار غیبت نشوند. همچنین کلیه مشمولین دیپلم و بالاتر یک سال فرصت دارند تا خود را برای انجام خدمت معرفی کنند. همچنین به دانشجویان انصرافی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی کشور برای یک بار قبل از انجام خدمت سربازی اجازه ادامه تحصیل داده شده است.
وی افزود: به مشمولین متعهد دستگاههای غیرنظامی که تاکنون بعد از انجام تعهد کارت معافیت دریافت میکردند از این به بعد کارت پایان خدمت داده میشود. هزینه دریافت کارت معافیت برای این افراد از 75 هزار تا یک میلیون تومان بود.
سردار کمالی با اشاره به راه اندازی دفتر مشاوره در تمام مراکز و پادگانهای آموزشی و یگانها خاطرنشان کرد: این دفاتر برای مشاوره و کمک به سربازان و ارتباط با خانواده آنان تشکیل شده است. همچنین به منظور ارتقاء منزلت و بهینه سازی اوقات فراغت کارکنان وظیفه باید زمینه های استمرار آموزشهای نظامی، عقیدتی، سیاسی، خدماتی، فنی و حرفهای و سوادآموزی همزمان با خدمت فراهم شود. سربازان باید در دولت دوره آموزش نظامی و تخصصی مورد ارزیابی قرار گیرند و متناسب با تحصیلات، آموزش، مهارت و توانایی رسته بندی و به کارگیری شوند.
جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح در پایان با اشاره به شرایط جدید معافیتهای پزشکی نیز گفت: برخی خانوادهها اعلام میکردند که فرزندشان دارای بیماری است که این موضوع از سوی شورای پزشکی رد میشد به همین خاطر براساس قانون جدید نیروهای مسلح و سازمان وظیفه عمومی شورایی از پزشکان متخصص را تشکیل میدهند تا به این درخواستها به صورت تخصصی رسیدگی شود. همچنین در قانون قبلی برای نظر شورای پزشکی حق اعتراض وجود نداشت اما در این قانون به مشمولان حق اعتراض داده شده است.
جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح در تکذیب خبر خرید خدمت سربازی گفت: سربازان یتیم، متاهل و دارای مشکلات خانوادگی در محل سکونتشان دوره خدمت سربازی را میگذرانند.
سردار موسی کمالی در پاسخ به پرسش خبرنگار مهر درباره طرح آمایش سرزمینی سربازان اظهار داشت: آمایش سرزمینی سربازان با توجه به تهدیدات، ماموریتهای سازمانها و مسایل و مشکلات سربازان اجرا می شود. نیروی انتظامی، ارتش و سپاه پاسداران این طرح را آغاز کردند که پلیس و نیروی مقاومت بسیج در این ارتباط هیچ مشکلی ندارند.
وی افزود: البته برای اجرای این طرح محدودیتهایی نیز وجود دارد اما سربازان یتیم و متاهل در محل سکونت خود دوره خدمت سربازی را می گذرانند و به فرماندهان یگانها اعلام کردهایم با سربازانی که دارای مشکلات خانوادگی هستند برای به کارگیری آنان در محل سکونتشان همکاری کنند.
وی گفت: ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز مشمول قانون جدید خدمت سربازی میشوند البته در این قانون پیشبینی شده به جای حضور مشمولان در تهران و پیگیری کارشان به نمایندگیهای خارج از کشور مراجعه کنند. همچنین براساس قوانین گذشته افرادی که تا پایان سال 82 از کشور خارج شدهاند میتوانند درخواست خرید خدمت سربازی بدهند. افرادی که تا شهریور سال 85 مشغول به تحصیل در خارج از کشور بودند نیز میتوانند مانند قبل به کشور تردد کنند.
مقوله ازدواج و خانواده را نیز باید در همین بسته سیاستی نگریست و از نگاه ابزاری و یا روشی که اهمیت آن را کمتر از آنچه که هست نشان دهد، پرهیز کرد. یکی از این مقوله ها که بر قشر قابل توجهی از جوانان تاکید دارد، مقوله سربازی و معافیت از خدمت است.
۱- اولاً مجموعه نظام و شرع مقدس، به شدت بر تشویق ازدواج تأکید دارد و از ابزارهای مختلف تشویقی برای آن استفاده می کند، ثانیاً بررسیهای نشان می دهد که یکی از موانع اصلی ازدواج در حال حاضر مسأله سربازی است. مسوولان می توانند با اعلام معافیت متاهلین از خدمت سربازی و یا فراهم آوردن شرایطی که به زندگی خانواده آنها لطمه وارد نکند، به رفع این مانع کمک کنند. البته خطر ازدواج های صوری و سواستفاده نیز وجود دارد که می توان برای جلوگیری از آن راهکارهایی اندیشید. می توان افرادی را دارای فرزند هستند از خدمت معاف کرد. این افراد رد حال حاضر وظیفه تامین معاش خانواده ای سامان یافته را برعهده دارند و سربازی مرد ضربه ای اساسی به وضعیت خانوار خواهد بود.
لازم به ذکر است که در حال حاضر کسانی که مادرانشان تحت پوشش نهادهای حمایتی هستند یا در خانواده شان معلول هست و یا پدرشان بالای شصت سال است از خدمت معاف است، پرسش اساسی که اینجا طرح می شود این است که آیا نیاز یک کودک خردسال به حمایت پدری کمتر از نیاز یک پدر پیر است؟
۲- در حال حاضر با توجه به گسترش آموزش عالی، یک فرد با فرض طی سریع مدارج علمی در ۲۳ سالگی از مقطع کارشناسی و در ۲۵ سالگی از مقطع کارشناسی ارشد فارغ التحصیل می شد که احتمالا در سن ۲۷ سالگی و پس از طی دوران خدمت سربازی، وارد بازار کار می شود. بنابراین در بهترین حالت این فرد می تواند از ۲۸ سالگی به ازدواج بیاندیشد. ضمن اینکه به دلیل فقدان مدرک پایان خدمت، امکان استخدام وی کاهش خواهد یافت.
۳- معافیتهای فعلی پاداش به صفات مادرزادی و ارثی است نظیر معافیت پزشکی یا سه برادری و امثالهم. درحالی که معافیت تاهل پاداش به یک نوع رفتار که مورد تأیید شرع مقدس است، بازمی گردد.
قطعا این مقوله به کار کارشناسی بیشتر و دقیقتری نیاز دارد، اما نکته ای که در اهمیت آن تردیدی وجود ندارد لزوم توجه به مقوله خانواده در تصمیم گیری ها است و اینکه هدف از ایجاد تمام سازوکارهای اجتماعی، اقتصادی و غیره کمک به داشتن جامعه سالم است.
خدمت سربازی همیشه از دوران کودکی همانند مانعی بزرگ و مشکلی غیر قابل حل هم برای خانواده ها و هم جوان وجود داشته است. اگر از هر پسر جوانی که سربازی رفته یا نرفته سوال کنید یکی از مشکلات بزرگ پیش رویش را مطرح کند، قطعاً سربازی رو عنوان خواهد کرد. یکی از راههای فرار موقت یا به تعویق انداختن سربازی ادامه تحصیل است. پسرهای جوانی پس از اخذ دیپلم مجبور هستند هر طور که شده و هر کجا که شده و هر رشته ای که شده فقط به نحوی وارد دانشگاه بشن تا فعلن از کنار سربازی موقتاً عبور کرده و ۴-۳ سالی با خیال راحت درس بخوانند. خانواده ها هم که راضی به سرباز شدن پسر خود با مدرک تحصیلی دیپلم نیستند و اطلاع دارند که سرباز دیپلم با یم سرباز بیسواد تفاوتی نداشته و هردو به عنوان سرباز صفر شناخته می شوند و باز هم می دانند که این دوران برای یک سرباز صفر چندین برابر سخت تر و زجرآورتر از سربازی است که مدرک تحصیلی بالاتر از دیپلم دارد، راضی میشوند تا فرزند خود را برای گرفتن مدارک بالاتر، به شهرهای دوردست یا دانشگاههایی با شهریه زیاد که شاید پرداخت شهریه و هزینه های آن به سختی برایشان میسر باشد ولی حاضرند هرطور که شده پرداخت کنند. اکنون این حجم دانشجوها رو که در دانشگاههای آزاد سراسر کشور که حتی تا شهرهای خیلی کوچک هم توسعه پیدا کرده میبینید و وقتی از پسرها سوال میکنید که این رشتهای که شما اومدید بعداً کاری برای اون پیدا هست؟ اکثراً جواب میدند: "ای بابا، فعلن سربازی نریم تا بعد..." .
در برنامه ریزی های یک جوان همیشه سربازی عامل بازدارنده است. در مورد ازدواج سربازی یکی از عوامل اصلی عقب افتادن ازدواج اکثر جوانهاست (البته که مسائل موجود بطور کلی نسبی هستند و لزوماً ۱۰۰درصد جامعه مورد نظر نیست بلکه اکثریت که میتواند ۵۱ درصد هم باشد) به این دلیل که جوانی که قصد تشکیل زندگی مشترک را دارد، بدلیل نداشتن کسب و کار و در نتیجه عدم وجود منبع مالی که نتیجه غیرمستقیم سربازیست و بعد خود خدمت سربازی که بیش از یکسال و نیم از عمر و وقت جوانی در اندیشه همسر و زندگی خودش است رو میگیرد؛ از این امر مهم صرف نظر میکند و اون رو به آینده موکول میکند. یعنی تصمیم میگیرد اول به دانشگاه برود بعد سربازی، بعد کار و بعد ازدواج که این یعنی ۶-۷ سال عقب افتادن ازدواجی که الان بسیاری از دلسوزان کشور را نگران کرده است.
مسئله بعدی هم کار است. جوان بدون پایان خدمت (یا معافیت) یعنی جوان بیکار. خصوصاً آنهایی که حالا به دانشگاه رفته و حداقل لیسانسی گرفته و به شغل کمتر از ریاست رضایت نمیدهند! شرایط و قوانین وضع شده فعلی، تمام ادرات، شرکتهای عمومی و خصوصی و ... را ملزم به عدم استفاده از افراد بدون اتمام دوره سربازی (چه بصورت رسمی یا حتی پیمانی یا ساعت کار) کرده و مجازاتهایی را برای نقض کنندگان آن تعیین نموده است. حتی گرفتن پروانه کسب، خرید ملک، خودرو و .... منوط به ارائه کارت پایان خدمت است. یعنی جوان بدون کارت، فقط میتواند دستفروشی کند یا نهایتاً به به عنوان فرغون در عملیات ساختمانی مورد استفاده قرار بگیرد! البته در هفته گذشته با اصلاح بخشی از قانون خدمت سربازی با حذف الزام ارائه اراده کارت پایان خدمت در دفاتر اسناد رسمی برای تنظیم اسناد گامی مهم در اصلاح ئضعیت سربازی گرفته شد که جای بسی خشنودی است.
طرفدارن سربازی، این دوران را موجب خودسازی، آمادگی برای زندگی، شجاعت و ... میدانند. جمله ای که بسیاری از نیروهای نظامی به آن اعتقاد دارند این است که شخصیت جوان باید خورد شود و در زمان سربازی دوباره براساس معیارهای نظامی ساخته شود تا جوان آماده زندگی شود. ولی نمیدانند اتلاف وقت جوانی که مجبور است کاری را انجام دهد که به او تحمیل شده و در مکانی که به آنجا تبعید شده و در زمانی که در آن محبوس شده است، هیچ تاکید میکنم "هیچ" تاثیر مثبتی برای آینده آن جوان نخواهد داشت. اگر به مثالهای موجود در جامعه اشاره کنم شاید ملموس تر باشد. بطور مثال حتماً در خانواده شما افرادی هستند که از سربازی معاف شده اند و هستند کسانی که سربازی را تجربه کرده اند. چقدر تفاوت بین این دو مشاهده میکنید؟ بله میتوان ادعا کرد که سربازی موجب ساخته شدن عده ای از جوانان شده است. اما آیا این مسئله در کل جوانان قابل بسط است و برای عدهای قلیل، جمعی کثیر باید فنا شوند؟
اما مسائل و معضلاتی که پس از سرباز شدن جونان بر تلخی این دوران می افزاید بسیار بیشتر از موااردی است که سطور بالا به آنها اشاره شد. مواردی که نه تنها به شخص سرباز مرتبط است بلکه قاطبه ی نیروی نظامی کشور نیز از آن رنج می برند. بطور مثال اکثریت سربازان هیچ گونه احساس مسئولیتی نسبت به انجام صحیح امور محوله ندارند و فقط به فکر پایان خدمت هستند و روزها را شب میکنند. فرماندهان اغلب نیز به دلیل اینکه میدانند سرباز فرد قابل اطمینانی نیست چون صلاحیتش نه از نظر امنیتی و نه نظامی تایید نشده، آموزش درست و لازم نظامی را ندیده است، و از همه مهتر سرباز مهمان چند ماهه یگان اوست و هرلحظه امکان دارد به دلیل پایان خدمت یا قبولی در دانشگاه و معافیت و ... خدمت را نیمه کاره رها کند، پس نمیتواند مسئولیتی که حتی شایسته اوست را به او واگذار کند و از سرباز استفاده بهتری کند بنابراین از سرباز به عنوان نگهبان، نظافت چی و حتی آبدارچی (آبدارچی جز کارهای بسیار رایج و معمول برای سربازان صفر است) استفاده کند. به گونه ای که در تمام مراکز نظامی (از ستادهای کل فرماندهی گرفته تا کلانتری ها و ....) سرباز دیپلم، یا نگهبان است یا نظافت چی یا آبدارچی و در موارد زیادی هم هر سه! یعنی تمام امور خدماتی مراکز نظامی به عهده سربازان است.
مسئله مهمتر بی عدالتی فراگیر در سطح سربازان کشور است. همانطور که میدانیم سه ارگان نظامی یعنی ارتش، سپاه و نیروی انتظامی از سرباز اجباری استفاده میکنند. اگر شما از شخصی که خود را برای انجام خدمت آماده میکند سوال کنید کدام ارگان را برای خدمت انتخاب میکنی قطعا غیر از سپاه جواب دیگری از او نخواهید شنید! تا کنون از خود پرسیدهاید چرا؟ جواب سوال ایدئولوژیک نیست، اصلا جوانها در موقع سربازی به تنها چیزی که فکر نمیکنند ایدئولوژی است! پر واضح است که امکانات سپاه، عدم بکارگیری در امور طافت فرسا و در کل بهتر سپری شدن سربازی در این ارگان است که جوانان را به سمت سپاه میکشاند، که اکنون با توجه به استقبال زیاد، پذیرش در سپاه نیز به سختی صورت میگیرد و جوان یا باید به دنبال پارتیهای درست و حسابی باشد یا خود را به قضا و قدر بسپارد. بنابراین افراد بی پارتی منتظر میشوند تا ببینند بین ارتش و ناجا قرعه به نام کدام برایشان میافتد.
مسئله بعدی در بی عدالتی نبود قانون مشخصی برای ساعات به خدمت گرفتن یک سرباز است. بطوریکه علاوه برا اینکه در سه ارگان یاد شده نحوه بکارگیری متفاوت است، در درون هرکدام نیز تفاوت از زمین است تا به آسمان. یک سرباز لیسانس در سپاه یا ارتش که محل خدمتش یک پادگان نظامی است، از ساعت ۷ صبح لغایت ۱۴-۱۵ بعدازظهر (یعنی نهایتاً ۸ ساعت) مشغول به خدمت است که البته صرف صبحانه، گاهاً ناهار و همچنین اقامه نماز ظهر هم جزء این ۸ ساعت است. البته معمولاً هر هفته یا ۱۰ روز یک شب را به عنوان افسر نگهبان یا کشیک می بایست در پادگان بماند. این مثال یک مثال معمول از انجام خدمت است. مثلا سربازان لیسانس که مامور راهور (راهنمایی و رانندگی) هستند تقریبا تمام ساعات هفته باید در خدمت باشند، بطور مثال از ۶:۳۰ صبح تا ۱۴ و بعد از ظهر ۱۷ تا ۲۱ یعنی بیش از ۱۱ ساعت!! این در حالیست که حتی ۵شنبه و جمعه ها نیز باید در حال خدمت باشند. در حالی که یک سرباز دیگر (مثلا در ابلاغات دادگستری) از ۸ صبح تا ۱۳ (فقط ۵ ساعت!) خدمت میکنند و دیگری روزی ۱۲ ساعت. یکی زیر سقف، یکی زیر باد و باران.
به طور مشهود هیچ گونه قانونی در نحوه بکارگیری سرباز وجود ندارد و یگان مربوطه هرگونه که لازم دید میتواند سرباز را به کار بکشد. نکته جالبتر اینست که حقوق سربازان فقط براساس مدرک و نوع منطقه خدمت پرداخت میشود. یعنی سربازی که ۵ ساعت کار میکند با سربازی که تمام طول روز را باید در خدمت باشد برابر است.
سرباز به عنوان نیرویی نگریسته میشود که از کمترین حقوقی برخوردار نیست و حتی اگر تمام نیرویش را هم بکارببندد جای تشویق ندارد چون سرباز است و حتی اگر جانش را هم فدا کند آب از آب تکان نمیخورد. سرباز هیچگاه حق اعتراض نسبت به هیچ چیز ندارد. یعنی فرمانده یک سرباز هر کاری را که صلاح دید میتواند از سرباز بخواهد و سرباز هم جرأت و توانایی اعتراض ندارد.
مسئله دیگر روند حذف قانون سربازی اجباری در بسیاری از کشورهاست. سربازی به شیوه کنونی و سیستماتیک را ناپلئون بناپارت برای گسترش جنگهای خود ایجاد کرد. پس از آن سایر کشورها از این ایده برای پیشبرد اهداف نظامیشان استفاده کردند و در جنگهای جهانی از آن سود بردند. رضا شاه در ایران نیز که به دنبال پیروی از غرب و تجدد بود از سربازی اجباری استقبال کرد و رسماً در ایران سربازی را آغاز کرد. پس از اتمام جنگ جهانی دوم و سپس جنگ سرد، برخی کشورها کم کم سربازی را کاهش دادند. برخی نحوه بکارگیری را اصلاح کردند و بالاخره برخی بطور کلی سربازی را حذف کردند. با نگاهی به آمارهای منتشره، بیش از ۱۱۰ کشور (تقریبا اکثر کشورهای حاشیه خلیج فارس و برخی کشورهای اروپایی و امریکایی) سربازی اجباری را کاملا حدف کردهاند. برخی دیگر مدت اون رو به کمتر از یک سال تا ۶ ماه کاهش داده و بعضی کشور ها هم با داوطلبانه و یا انتخاب محل خدمت و نوع انجام خدمت، تا حدود زیادی از مصائب سربازی اجباری کاسته اند. این در حالی است که ایران جز ۱۸ کشوری است که هنوز از سربازی اجباری و غیرانتخابی با مدت بیش از یکسال و در امور طاقت فرسا و نظامی با دستمزد بسیار ناچیز استفاده میکند.
با یک جمع بندی از مسائل مطرح شده بالا، میتوان به این نکته مهم اشاره کرد که مسیر زندگی یک جوان تحت تاثیر سربازی تغییر میکند. بدان معنا که سربازی به عنوان معضلی بزرگ پیش روی جوانان، موجب سردرگمی جوانان در برخورد با آن شده و ناچاراً مسیر زندگی خود را عوض کنند. آیا پیشرفت کشوری که قاطبهی نیرویش جوانان هستند، بدین صورت ممکن است؟ سرباز وظیفه، ذاتاً مسئولیت پذیر نیست. سربازی که در ابتدا مجبور به انجام خدمت شده، آنهم در زمان اجباری که هیچگونه رضایتمندی از وضعیتش ندارد، چگونه میتوان انتظار داشت به درستی انجام وظیفه کند؟ با چه دلخوشی؟ به حقوق خوب؟ سربازی که فقط فکر و ذکرش تمام شدن این دوران است، انتظار عبثی است اگر از او بخواهیم به فکر امنیت و آسایش مردم باشد. آیا با این سرباز میتوان امنیت را در کشور حکمفرما کرد؟ اگر فردی که با علاقه یا به واسطه حقوق خوب وارد حرفهای شود که می داند مثلا تا ۳۰ سال قرار است بر آن حرفه باشد، در جهت بهبود و رفع مشکلات و معضلات پیرامونش بهتر نمی اندیشد و در جهت رفع آنها برنمی آید؟
جانشین منابع انسانی ستاد كل نیروهای مسلح گفت: در پی ابلاغ جدید ستاد كل نیروهای مسلح، تنها نوه پسر بالای 18 سال "جد یا جده"، كه فرزند پسر ندارد از خدمت سربازی معاف می شود.
به گزارش جام جم آنلاین سردارموسی كمالی در گفتگوی اختصاصی با پایگاه اطلاع رسانی شبكه خبر، افزود: در پی ابلاغ یادشده، فقط نوه پسر بالای 18 سال "جد و یا جده ای" كه فرزند پسر ندارند، از خدمت سربازی معاف میشوند.
وی با اشاره به اینكه در گذشته اگر "جد و یا جده"، فرزند دختر هم داشتند، مشمول این قانون میشدند، گفت: در حال حاضر با توجه به ابلاغیه جدید اگر "جد و جده"، فرزند دختر داشته باشند، اما فاقد فرزند پسر باشند، تنها نوه ذكور بالای 18 سال آن خانواده میتواند از معافیت سربازی استفاده كند.
وی با تكذیب معافیت تك پسرها از خدمت سربازی اظهار كرد: برای معافیت تنها فرزند ذكور ابلاغیه جدیدی صادر نشده است.
جانشین منابع انسانی ستاد كل نیروهای مسلح با تاكید بر اینكه مقررات درخصوص تك پسر خانوادهها همچون گذشته اعمال می شود، افزود: بر اساس ابلاغ جدید، "اگر پدری بالای 59 سال سن داشته باشد و دارای یك فرزند ذكور بالای 18 سال باشد، آن فرزند ذكور، از خدمت سربازی معاف میشود.
سردار كمالی همچنین تصریح كرد: اگر پدری كمتر از 59 سال سن داشته باشد، اما به دلیل بیماری و نقص عضو نیاز به مراقبت داشته باشد، تنها فرزند بالای 18 سال وی از خدمت سربازی معاف خواهد شد.
آینده، سرویس اجتماعی، مهدی خرم دل :بی شك خدمت وظیفه سربازی جزو پنج اولویت جامعه جوان ذكور ایرانی تلقی میشود كه در كنار تحصیلات آكادمیك، حرفه، مسكن و ازدواج، حلقه كامل برای رسیدن هر جوان به زندگی نرمال است و معمولاً رفع معضلات این پنج محور، منجر به كاهش دغدغه های اولیه جوانان میشود و عدم وجود برخی از این حلقهها نیز علی رغم مشكل ساز بودن، مانع بزرگی برای تشكیل خانواده توسط جوانان محسوب نمیشود. اما خدمت سربازی حلقه ای است كه به واسطه محدودیت هایی كه برای مشمولان غایب به وجود میآورد، امكان حضور این گروه را در دیگر محورها به خصوص در مبحث شغل و تحصیلات دانشگاهی محدود میسازد؛ حال چرا با این وصف، بسیاری از جوانان آخرین راهكارشان اعزام به خدمت سربازی است و چه باید در قبال این اوضاع اندیشید؟
در سالهای اخیر همواره بعد از انتشار برخی شایعات بحث منتفی شدن فروش سربازی هم مطرح شده و هز بار به این بهانه ها ابعاد مختلف و دیدگاههای موافقان و مخالفان حذف این دوره بررسی شده است. به طور حتم، یك نگاه ساده به آمارها نشان میدهد آمار غایبان دوره ضرورت خدمت وظیفه سربازی در روستاها و شهرهای كوچك به مراتب پایین تر از شهرهای بزرگ بوده و بالعكس رغبت جوانان ساكن در كلان شهرهای كشورمان برای اعزام به خدمت سربازی به مراتب كمتر از شهرهای كوچك و روستاها است كه این رویه باعث شده بخش اعظمی از جوانان شهرنشین كشورمان جزو مشمولان غایب تلقی شوند و به قول مسئولان امر در انتظار عفو و یا فروش خدمت باشند و به هیچ عنوان نتوانند برای حضور در این دوره كه ارزشهایی چونن خدمت به وطن را در خود نهفته دارد، با خود كنار بیایند.
مهم ترین علت شكل گیری چنین رویه ای این است كه دوران خدمت برای این گروه از جوانان، فاصلهای بیهوده در میانه دوره جوانی تلقی میشود و زمانی كه وقت تعالی و پیشرفتشان در زندگی است و آنها كه از دوران تحصیل در مدرسه یا دانشگاه فارغ شدهاند و تصمیم دارند وارد بازار كار شوند و یا اینكه چندین سال از سابقه شغلی شان طی شده و به ثبات شغلی رسیدهاند، خدمت سربازی را دست اندازی برای پیشرفت هایشان تلقی میكنند و از این حیث، 2 سال خدمت برای آنها كاری عبث و وقتگیر محسوب میشود كه برای این مدعا نیز همواره دلایلی بیان میكنند.
به عبارت ساده تر، اصلی ترین انگیزه كه به شكل مستتر ذكر شد، این است كه گروهی از این جوانان كلان شهرها با توجه به توانمندی هایشان بدون تحصیلات دانشگاهی و یا در دوران دانشجویی به نقشها و موقعیتهای اجتماعی و یا اقتصادی مناسبی دست پیدا میكنند كه به دست آوردن این فرصتها برای بسیاری از همسالان و یا حتی گروه های سنی بزرگ تر دشوار قلمداد میشود و به همین دلیل جوانان تصور میكنند با از دست دادن این فرصتها به واسطه حضور 18 تا 24 ماهه در خدمت سربازی، امكان تحصیل موقعیت مشابه به واسطه شدت رقابت در كلان شهرها برایشان وجود ندارد و به همین دلیل تا جای امكان از خدمت سربازی پرهیز میكنند.
این موقعیت از امكان ادامه تحصیل در مقطع فوق لیسانس تا حفظ یك مسئولیت در یك سازمان یا موسسه فرهنگی و اجتماعی تا مسئولیت یك شركت خصوصی یا موسسه سرمایه گذاری تناوب دارد و همین گستردگی و تنوع علل و انگیزه های گریز گروهی از جوانان از خدمت سربازی باعث شده، این عده گسترده تر شوند، هرچند اقداماتی چون خوشایندسازی سربازی میتواند مشوق خوبی برای افزایش اقبال جوانان به سربازی باشد اما در مجموع تاثیر چندان در كاهش انگیزه های جوانان ندارد.
تبیین خدمت سربازی به عنوان امری مقدس نیز برای جوانان در دوران صلح دشوارتر است و بسیاری از جوانان به همین علت، سربازی را امری لازم برای دوران جنگ میدانند كه انشاءالله هیچ گاه سراغ مملكت ایران را نگیرد. با این اوصاف، دو پرسش مطرح میشود؛ نخست آنكه چرا بر شیوه سربازی اجباری اصرار میشود و چه راهكارهایی در قبالش وجود دارد؟
با توجه به محرمانه بودن ارقام دقیق سربازان حین خدمت نیروهای مسلح كشور، براساس تخمینها سالیانه حداقل 500 هزار نفر از پسران برای طی دوره دو ساله خدمت سربازی، دفترچه اعزام به خدمت دریافت میكنندیعنی با احتساب زمان دوساله سربازی همزمان تعدادسربازان به كمتر از یك میلیون نفرمی رسد ، این سربازان به طور متوسط كمتر از 100 هزار تومان حقوق دریافت میكنند، حال آنكه اگر قرار باشد به جای این یك میلیون سرباز، یك میلیون نیروی كادری برای نیروهای مسلح استخدام شود، هزینه سنگینی خواهد داشت كه به زعم برخی از كارشناسان، قابل گنجاندن در بودجه نیست.
اگر فرض بر این گذاشته شود كه هر كادری به طور متوسط ماهیانه حدود 500 هزار تومان دریافتی داشته باشد، سالیانه در حدود 10 میلیون تومان اعتبار برای تامین حقوق ومالیات وبیمه اش مورد نیاز است. حاصلضرب یك میلیون نفر در 10 میلیون تومان صرفاً به عنوان حقوق سالیانه این كادری های قوای مسلح بالغ بر 10000 میلیارد تومان یا 10 میلیارد دلار میشود كه رقم بزرگی است و قطعاً مجلس نیز نمیتواند هر ساله چنین عددی را صرفاً برای جبران حذف خدمت اجباری سربازی به بودجه نظامی كشور تزریق كند، چرا كه طبیعتاً در سایر بخشها با كسری بودجه مواجه خواهد شد و یكی از عمده دلایل مخالفت تصمیم گیران امر با تغییر این شیوه، همین مسئله است.
در خصوص خرید خدمت نیز كه میتواند این كسری بودجه را برای جایگزینی نیروهای كادری به عنوان سربازان پر نماید، بحث عدالت اجتماعی طرح میشود كه گروهی از مردم متمول با این طرح از خدمت معاف میشوند و گروه های دیگر كه تمكن پرداخت رقم معافیت را ندارند، مجبور به طی دوره ضرورت خدمت سربازی میشوند و از این حیث پس از فروش مقطعی خدمت سربازی در سال 1380 كه به شدت با اقبال عمومی روبرو شد، به یكباره مخالفان جدی در مقابل این طرح حضور پیدا كردند و تصمیم گیران امر نیز برای عدم تعبیر چنین ذهنیتی نزد مردم، از استمرار چنین رویه ای جلوگیری كردند و همین استدلال ها نیز علت اصلی عدم فروش دوباره خدمت خوانده میشود.
علاوه بر این، ساختار نظامی ایران برخلاف بسیاری از كشورها، هر سه شیوه سربازی در طول تاریخ را در خود گنجانده و همین امر برنامه ریزی نظامی علیه ایران را دشوار ساخته است. در واقع در سیستم نظامی ایران، علاوه بر آنكه شیوه دوره كشاورزی كه همان بسیج نیروهای مردمی در زمان جنگ است، اجرا میشود، سیستم دوران صنعتی كه همان خدمت اجباری سربازی است نیز اجرا میشود و بخشی از ارتش و سپاه نیز به شكل تخصصی به فعالیت نظامی میپردازند كه شیوه سوم رویه روز دنیاست و ادغام این سه رویه در سیستم نظامی ایران و پیچیدگی این سیستم، جزو عواملی است كه با حذف شیوه سربازی اجباری، به شكل جدی دستخوش تغییر میشود و یحتمل این مطلوب نظر خبرگان نظامی نیست.
همچنین به زعم برخی صاحب نظران این حوزه، به دلیل شكل گیری كانون مستقل خانواده برای نیروهای كادری، ریسك حضور در مناطق پرخطر یا امور یدی را تا حدودی كمتر به جان میخرند و ترجیح میدهند در نقش فرمانده یا ارشد سربازان حضور داشته باشند، تا آنكه خود مستقیماً نقش سرباز را برعهده بگیرند و به همین دلیل كاركرد سرباز به عنوان پیاده نظام را یك ضرورت غیرقابل حذف تلقی میكنند و دوره دوساله سربازی اجباری را فرصتی برای استفاده از این امكان جهت استفاده از این گروه در بخشهایی ارزیابی میشود كه نیاز به نیروهای كادری و متخصص ندارد و برای ارتقاء بازدهی سربازان وظیفه نیز بنابر تخصص ایشان، این عده را در بخشهای تخصصی همچون پزشكی، حسابداری، صنعتكاری و امثالهم مورد استفاده قرار میدهند.
در مقابل اما دیدگاههایی وجود دارد كه به نقد علل سربازی اجباری میپردازد. در نقد بحث مالی سربازی و رقم 10000 میلیارد تومانی این تحلیل وجود دارد كه سرباز با توجه به آموزشهای محدود و دوره كوتاه حضور، پیش از كسب تجربه و مهارت، دوره دو ساله خدمتش به پایان میرسد و با توجه به آنكه این دوره را به عنوان یك ضرورت میبیند، طبیعتاً بازدهی اش نیز به حداقل میرسد و از این حیث تصور میشود كه یك نیروی متخصص كادری بتواند سه تا چهار برابر یك سرباز وظیفه بازدهی داشته باشد و با توجه هزینه های خطاهای بی تجربگی سربازان، استخدام نیروهای رسمی به اندازه بیش از یك پنجم سربازان وظیفه یا چیزی در حدود 200 هزار نیروی كادری، میتواند با افزایش چند ده میلیاردی بودجه نیروهای مسلح به انضمام بودجه كنونی سالیانه خدمت سربازی محقق شود و نیروهای مسلح ایران شكل حرفه ای تری به خود بگیرد.
همچنین به زعم منتقدان عدم فروش خدمت سربازی، چنین رویه ای صرفاً دست اندازی برای تامین اعتبار جهت شكل گیری ارتش حرفه ای است و نباید خدمت سربازی را در دوران صلح امری مقدس كرد. حتی این دیدگاه خدمت اجباری سربازی در زمان جنگ را نیز به چالش میكشد و برای این مسئله، با واجب كفایی خواندن سربازی، بر كلام حضرت علی (ع) تكیه میكنند كه در نامه 4 نهج البلاغه به یكی از فرماندهان نظامی شان، نوشته اند: «آنكه به اكراه همراه تو به نبرد مى آید، غیبت او بهتر از حضور اوست و در خانه نشستنش، بهتر است از به یارى برخاستنش. فَاِنَّ الْمُتَكارِهَ مَغیبُهُ خَیْرٌ مِنْ مَشْهَدِهِ، وَ قُعُودُهُ اَغْنى مِنْ نُهُوضِهِ.» و با تاكید بر اینكه رضاشاه به تقلید از غربیها سربازی اجباری كه پایه گذارش به این شكل ناپلئون بناپارت بوده را به ایران آورد و امروز باید به روز بود، كلاً سربازی اجباری را مناسب اوضاع كنونی نمیدانند.
در كنار این استدلال ها، برخی صاحب نظران حذف سیستم سربازی اجباری را مستلزم تغییر سیستم نظامی ایران نمیدانند و این امكان وجود دارد كه ضمن حذف این دوره ضرورت خدمت در دوران صلح، صرفاً در دوران جنگ سیستم سربازی اجباری را فعال كرد و به ترتیب سن مشمولان، ایشان را برای دفاع از وطن فراخواند كه قطعاً زمان تهدید جدی خاك ایران توسط دشمن، جوانان غیور ایرانی همچون هشت سال دفاع مقدس بی محابا به خط مقدم دفاع از میهنشان خواهند رفت و بنابر این نظام دفاعی ایران آنچنان دستخوش تغییر كلی كه از پیچیدگی اش برای دشمنان خارجی بكاهد، نخواهد شد.
در آخر در ارتباط با كاهش ریسك خطرپذیری حضور در مناطق دشوار و همچنین عدم رغبت كادریها به امور یدی نیز باید متذكر شد به هر حال هركس، لباس نظامی گری را به عنوان حرفه بر تن میكند، مصائب این شغل كه یكی از آنها امور سخت و خطرجانی است را نیز میپذیرد و نمیتوان حداقل با این استدلال چندان از خدمت اجباری سربازان دفاع كرد. ضمن آنكه امور نظامی و جنگهای نسل حاضر برخلاف گذشته به سرعت در حال پیچیده شدن است و عملاً خطری كه در شرایط سخت برای یك سرباز با آموزشهای محدود قابل تصور است، چندین برابر یك نظامی آموزش دیده و متخصص است و اصلاً در بسیاری از اوقات به خصوص در شرایط رزمی، بعضاً كارآیی سرباز وظیفه به صفر نزدیك میشود.
بنابر بر برخی آمارها، از میان ۱۹۷ كشور جهان ۱۰۹ كشور سربازی را حذف كرده و ارتش حرفه ای دارند. ۲۹ كشور سربازی كمتر از یك سال دارند. در ۸ كشور از سربازان در امور نظامی مسلحانه استفاده نمی شود. ۱۰ كشور سربازی انتخابی دارند. ۱۵كشور از تركیب سربازان داوطلب و اجباری استفاده می كنند. ایران در كنار ۲۵ كشور دیگر ۱۸ ماه و یا بیشتر سربازی، بدون حق انتخاب و همراه با به كار گیری در امور عملیاتی نظامی دارند. حال باید دید آیا ایران به جمع كشورهایی كه در شیوه سربازی تغییر می دهند در سالهای آتی خواهد پیوست یا رویه كنونی همچنان مطلوب تشخیص داده خواهد شد و باقی خواهد ماند؟
نكته: در موارد مربوط به معافيت كفالت، موضوع يگانه مراقب بودن يعني نداشتن برادر سالم و بالاي 18 سال ديگر شرط است.
* معافيت موارد خاص چه مواردي است؟
- برابر ماده 6 قانون جامع حمايت از حقوق معلولان، يكي از فرزندان اوليايي كه خود ناتوان و معلول بوده (هر دو يا يكي از آنها معلول باشد) و يا حداقل 2 نفر از فرزندان آنها معلول و ناتوان باشند از انجام خدمت وظيفه عمومي معاف ميشود.
- در بخش معافيت معلولان با توجه به عنايت مقام معظم رهبري، اگر در خانوادهاي يك فرزند پسر بالاي 18 سال باشد و يك معلول (چه خواهر يا برادر)، اين فرزند هم ميتواند معاف شود.
- همچنين اگر كساني كه پدر يا مادرشان «25 درصد جانبازي يا 30 ماه سابقه جبهه يا 36 ماه سابقه آزادگي» داشته باشد ميتواند يك فرزندش معاف شود.
- همچنين اگر با تلفيق موارد جانبازي و سابقه جبهه با هم منجر به 30 ماه شود يك فرزند خانواده معاف خواهد شد به عنوان مثال: اگر فردي 10 ماه خدمت جبهه و 20 درصد جانبازي داشته باشد با توجه به اينكه مجموع تلفيق موارد آن 30 ماه ميشود يك فرزند ميتواند معاف شود.
- اگر مادري فاقد همسر و تحت پوشش كميته امداد باشد و دو فرزند پسر بالاي 18 سال داشته باشد استثنائاً با توجه به عنايات مقام معظم رهبري يكي از فرزندانش معاف ميشو
سرهنگ حلوايي افزود: همه متولدان نيمه دوم سال 69 و 70 چنانچه ديپلم خود را به صورت حضوري اخذ كرده باشند مجاز به ثبت نام هستند.اگر اين متولدان ديپلم خود را به صورت آزاد و داوطلبانه اخذ كرده باشند نميتوانند براي ادامه تحصيل در دانشگاه مربوط ثبت نام كنند.
معاون مشمولان سازمان وظيفه عمومي گفت: همه فارغ التحصيلان متوسطه كه قبل از اتمام 24 سالگي و تا شهريور امسال به صورت حضوري ديپلم خود را اخذ كنند نيازي به مراجعه به سازمان وظيفه عمومي ندارند.
وي اظهار داشت: آن دسته از مشمولاني كه به سازمان وظيفه عمومي مراجعه و برگ اعزام دريافت كردهاند، نيازي به مراجعه دوباره به وظيفه عمومي ندارند.
سرهنگ حلوايي گفت: آن دسته از كساني كه در دوره كارداني فارغالتحصيل شدهاند و در كارشناسي پيوسته همان رشته قبول شوند بدون داشتن سنوات تحصيلي با يك سقف دو ساله ديگر ميتوانند ثبت نام كنند.
دارا
بودن حداقل مدرک تحصیلی لیسانس در رشته های تحصیلی مرتبط با وظایف معاونت،
داشتن حداقل معدل برای مقاطع تحصیلی لیسانس 16 و فوق لیسانس 15 و در
رشتههای فنی حداقل معدل برای مقاطع تحصیلی لیسانس 15 و فوق لیسانس 14 و
موفقیت در مصاحبه کمیته علمی، عمومی مربوط و گزینش از جمله شرایط گذراندن
این دوره است.
همچنین بر اساس تبصرههای این شرایط، انتخاب افراد
مطابق یکی از ضوابط ستاد کل نیروهای مسلح (متاهل، معاف از رزم، خانواده
ایثارگران، تحت پوشش کمیته امداد و یا بهزیستی) انجام میپذیرد و ارسال
مدارک به دفتر نیروی انسانی باید سه ماه قبل از اعزام به خدمت انجام گیرد.
رشتههای
مورد نیاز معاونت که متقاضیان باید حداقل دارای فوق لیسانس در آن رشته
باشند، شامل کلیه گرایشهای مدیریت و حسابداری، کلیه گرایشهای اقتصاد،
صنایع، عمران و نقشهبرداری، رایانه، آمار و ریاضی، برق و الکترونیک،
کتابداری، فناوری اطلاعات، کشاورزی، جغرافیا و علوم اجتماعی است.
تکمیل
برگ درخواست، تصویر آخرین مدرک تحصیل به همراه معدل، تصویر صفحه اول
شناسنامه و خاصه سوابق تحصیلی، مطالعاتی و تجربی از جمله مدارک مورد نیاز
مشمولان وظیفه است.
افراد در صورت پذیرش در کمیته علمی حداکثر دو
ماه قبل از اعزام باید اصل و تصویر دفترچه اعزام را ارائه دهند.
به گزارش فارس، سازمان وظيفه عمومي ناجا در اطلاعيهاي اعلام كرد: در بررسي مجدد ضوابط اجرايي بخشش اضافه خدمت ناشي از غيبت اوليه سربازان از سوي شوراي هماهنگي وظيفه عمومي كشور، اصلاحاتي انجام گرفته و شرايط 17گانه زير به عنوان شرايط جديد بخشودگي اضافه خدمت سربازان به تصويب اين شورا رسيده است.
سازمان وظيفه عمومي ناجا تأكيد كرده است: بخشودگي اضافه خدمت سربازان صرفاً در 6 ماهه آخر خدمت سربازي قابل رسيدگي و انجام است. حسن اخلاق و رفتار سرباز در حين خدمت، عدم غيبت منجر به فرار در طول خدمت و رضايت يگان خدمتي از عملكرد او به عنوان شرط اصلي در بهرهمندي سربازان از بخشودگي اضافه خدمت محسوب ميشود.
در ادامه آمده است: از تاريخ 20 اسفند 1388 اين شرايط جايگزين شرايط 11 گانه بخشودگي قبلي ميشود. نكته مهمي كه مشمولان و سربازان بايد به آن توجه كنند اين است كه منبعد بخشودگي اضافه خدمت مربوط به بندهاي 1 تا 10 توسط يگانهاي خدمتي آنان و بندهاي 11 تا 17 توسط ردههاي وظيفه عمومي در سراسر كشور بررسي و انجام خواهد گرفت.
در اطلاعيه سازمان وظيفه عمومي ناجا آمده است: سربازاني كه واجد هر يك از شرايط زير هستند با در دست داشتن مدارك تعيين شده براي پيگيري بخشودگي خدمت سربازي به يگان خدمتي خود مراجعه كنند.
* حداقل 6ماه خدمت سربازان بومي و غيربومي در مناطق جنگي و عملياتي كه به تناسب نوع منطقه -كه از سوي ستادكل نيروهاي مسلح تعيين شده است-، موجب يك تا 3 ماه بخشودگي اضافه خدمت خواهد شد. مدرك مورد نياز براي استفاده از اين بند گواهي معاونت نيروي انساني يگان خدمتي است.
- مصاديق و عناوين مناطق مذكور برابر ابلاغيه ستاد كل نيروهاي مسلح است.
- مدت آموزش رزم مقدماتي در اين مناطق جز خدمت قابل محاسبه نيست مگر اينكه كل خدمت در مناطق فوق باشد.
* حداقل 9ماه خدمت سربازان غيربومي در مناطق محروم و بد آب و هوا كه برابر ابلاغيه دولت در گروه 9 و 8 و 7 هستند موجب بخشش 2ماه اضافه خدمت و در گروه 6 و 5 و 4، موجب بخشش يكماه اضافه خدمت خواهد شد. مدارك مورد نياز براي استفاده از اين بخشودگي شامل گواهي معاونت نيروي انساني يگان خدمتي است و محل سكونت فرد بر مبناي آدرس مندرج در برگ اعزام تعيين ميشود.
- تعيين گروه مناطق محروم و بد و آب و هوا برابر ابلاغيه دولت است.
- مدت آموزش رزم مقدماتي در اين مناطق جز خدمت قابل محاسبه نيست مگر اينكه كل در خدمت سربازي در اين مناطق باشد.
- امتياز پيش بيني شده در اين بند صرفاً شامل سربازان غير بومي ( حداقل 50 كيلومتر فاصله بين محل زندگي و خدمت) ميشود.
* ابراز شجاعت و فداكاري قابل ملاحظه در انجام مأموريتهاي عملياتي با تائيد فرماندهان عاليرتبه نيروهاي مسلح كه موجب يك ماه بخشودگي اضافه خدمت خواهد شد. مدرك مورد نياز گواهي فرماندهان نيروي مسلح است.
* خدمت در مشاغل سخت و زيانآور تعريف شده از سوي ستادكل نيروهاي مسلح كه موجب يك ماه بخشودگي اضافه خدمت خواهد شد. مدارك مورد نياز براي استفاده از اين بخشودگي نياز به گواهي معاونت نيروي انساني يگان خدمتي دارد.
* سربازاني كه براساس دستورالعملهاي نيروهاي مسلح به عنوان سرباز نمونه انتخاب ميشوند از يك ماه بخشودگي اضافه خدمت برخوردار خواهند شد.مدرك لازم براي استفاده از اين بخشودگي گواهي معاونت نيروي انساني يگان خدمتي دارد.
* سربازاني كه در حين انجام مأموريت جانباز حداقل 5درصد و يا از كار افتاده حداقل 10درصد ميشوند از يك ماه بخشودگي اضافه خدمت بهرهمند خواهند شد.مدارك مورد نياز براي استفاده از اين بخشودگي نياز به گواهي معاونت نيروي انساني يگان خدمتي دارد.
* حداقل 12ماه خدمت در يگانها و مراكزي كه بيش از 800كيلومتر با محل سكونت سرباز فاصله داشته باشد موجب 2 ماه بخشودگي اضافه خدمت خواهد شد و اگر فاصله محل خدمت بيش از 400كيلومتر باشد مدت بخشودگي يك ماه خواهد بود. مدرك مورد نياز براي استفاده از اين بند گواهي معاونت نيروي انساني يگان خدمتي است.
- مبناي محل سكونت، آدرس مندرج در برگه سبز اوليه صادره از سوي سازمان نظام وظيفه عمومي نيروي انتظامي است.
* نوآوري، ابتكار و خلاقيت سربازان در دوران خدمت برابر مصاديق ابلاغي از سوي ستادكل نيروهاي مسلح كه موجب يكماه بخشودگي اضافه خدمت خواهد شد. مدرك مورد نياز گواهي فرماندهان يگان خدمتي است.
* حفظ حداقل 10 جزء و يا 5 جزء قرآن كريم به ترتيب موجب بخشودگي 2ماه و يكماه اضافه خدمت خواهد شد. مدرك مورد نياز گواهي عقيدتي سياسي يگان خدمتي است.
* فوت پدر، مادر، همسر و فرزند سرباز در حين خدمت كه موجب بخشودگي 2 ماه از اضافه خدمت وي خواهد شد. ارايئه اصل گواهي فوت ثبت احوال و اصل شناسنامه ابطال شده مدارك مود نياز براي استفاده از اين بخشودگي است.
سازمان وظيفه عمومي ناجا از سربازاني كه واجد هر يك از شرايط زير هستند خواسته است تا براي پيگيري بخشودگي اضافه خدمت خود با در دست داشتن مدارك تعيين شده به معاونهاي وظيفه عمومي استان يا شهرستان مربوطه و در تهران بزرگ به سازمان وظيفه عمومي مراجعه كنند.
* فوت يكي از اعضاي درجه يك سرباز در زمان مشموليت (پدر،مادر،برادر،خواهر،همسر،فرزند) كه موجب 3 ماه تأخير در ارسال مدارك در زمان تعيين شده و يا 3 ماه تأخير در اعزام به خدمت در زمان مندرج در برگ سبز شده، موجب برخورداري از 3 ماه بخشودگي اضافه خدمت خواهد شد.
مدارك مورد نياز اين بخشودگي اصل گواهي فوت ثبت احوال، اصل شناسنامه ابطال شده و تقاضاي كتبي مشمول است.
* بروز بلاياي طبيعي (سيل، زلزله، طوفان، صاعقه) يا حوادث قهريه (سقوط هواپيما، تصادف منجر به فوت يا جراحت كه فرد به ديه يا حبس محكوم شده باشد، آتش سوزي، غرق شدن) كه خود يا يكي از اعضاي درجه يك خانواده (پدر، مادر، برادر، خواهر، همسر و فرزند) او آسيب ديده و علت غيبت آنان (كه حداكثر بيش از 6ماه نبايد باشد) در اثر اين موضوع بوده موجب بخشش 3 ماه اضافه خدمت خواهد شد.
اصل گواهي فرمانداري محل، اصل گواهي فوت از ثبت احوال در صورت فوت اعضاي درجه يك خانواده، تأييديه بيمارستان در صورت بستري اعضاي درجه يك آسيب ديده، گواهي دادسرا در صورت محكوم شدن به ديه يا حبس و گواهي وقوع تصادف از نيروي انتظامي مداركي است كه بايد براي استفاده از اين بخشودگي ارائه شود.
* اشكالات اداري وارده بر ساير دستگاههاي مرتبط با امور مشمول كه موجب تأخير در حضور مشمول در خدمت شده است (مثل پست، دانشگاهها، مدارس و...) كه با ارائه مدارك مستدل و مستند و در صورت احراز عدم قصور مشمول، 3 ماه اضافه خدمت بخشيده خواهد شد.
اصل نامه دستگاه ذيربط مبني بر علت تأخير و عدم قصور مشمول مدرك مورد نياز اين بخشودگي است.
* مشمولاني كه در طول مدت غيبت يا حين خدمت شرايط معافيت پدر، مادر، برادر، خواهر بيمار يا صغار و يا يكي از معافيتهاي مقرر در قانون را تحصيل كرده باشند از 2 ماه بخشش اضافه خدمت برخوردار ميشوند. اين مشمولان بايد اصل مدارك دال بر واجد شرايط معافيت بودن را ارائه دهند.
* چنانچه مشمول در زمان غيبت شرايط استفاده از ماده 127 را دارا بوده و به دليل عدم آگاهي، از اين امتياز استفاده نكرده باشد، 3 ماه اضافه خدمت وي بخشيده ميشود. مدارك مورد نياز اصل كارت پايان خدمت يا گواهي اشتغال به خدمت بردار مشمول و اصل شناسنامه پدر و برادران مشمول است.
- ماده 127: از دو يا سه برادر واجد شرايط اعزام به خدمت يكي از آنان كه سن او از ديگران كمتر است به شرطي كه خود و برادري كه به خدمت رفته است فاقد غيبت باشند با ارائه گواهي اشتغال به خدمت برادر يا برادران ديگر ميتواند به تاريخ خاتمه خدمت برادر يا يكي از برادران دفترچه آماده به خدمت دريافت كند.
* مشمولاني كه قبل از زمان تعيين شده براي ارسال مدارك و يا قبل از موعد اعزام، به دليل بيماري يا سانحه در بيمارستان بستري و داراي طول درمان بوده و ميزان و علت ايجاد غيبت به همين دليل باشد با ارائه مدارك مستند و قابل قبول، از 3 ماه بخشودگي اضافه خدمت بهرهمند خواهند شد.
اصل گواهي بستري در بيمارستان با قيد دقيق زمان شروع و پايان بستري و دوران طول درمان مدرك مورد نياز اين بخشودگي است.
* سربازان متأهل كه حداكثر با يك سال غيبت به خدمت اعزام شدهاند و يا سربازان متأهل داراي فرزند كه همسر آنان فوت كرده يا مطلقه باشد از 2ماه بخشودگي اضافه خدمت بهرهمند خواهند شد.
مدراك مورد نياز اين بخشودگي شامل اصل عقدنامه،اصل شناسنامه مشمول و همسر، اصل گواهي فوت ثبت احوال در صورت فوت همسر مشمول، اصل طلاقنامه و شناسنامه مشمول در صورت طلاق همسر است.
دست نوشته هاي يكي از خوانندگان وبلاگ تقديم مي شود:
سلام دوستان
دو سه هفته
است که سرباز شدهام و دورۀ آموزشی را در کرج می گذرانم. در هتل پادگان مدرس ـ به
قول خود افسران ـ مستقرم و مشغول «خور و خواب و خشم» هستم. شبها به دلیل بیکاری
رأس ساعت 10 می خوابم و صبح با اذان یا قبل از آن ـ خدا قبول کند! ـ بیدار می
شوم.
حالا که از فرط بیکاری به عرفان رو آوردهام، معنای دو جملۀ حکیمانه را بهتر میفهمم:
اول، همان مثل معروف که: هر گبری به پیری (و در دوران علافی و بازنشستگی) میشود پرهیزگار؛
دوم: همان گفتار نغز که «میان بیکاری و رشد فلسفه و عرفان رابطۀ مستقیمی هست؛ اگر بیکاری با شکمسیری و جای گرم و نرم توأم شود، به رشد فلسفه میانجامد، و اگر با گرسنگی و فلاکت، به رشد عرفان»!
صبح تا غروب انواع کلاسها را داریم و نمیشود کارهای علمی خود را پی گیریم. در وقتهای بیکاری هم نمیشود هیچ کار مفیدی بکنی: بین کلاسها به قدری خسته هستی که شَلّ و شهید میافتی و خوابت میبرد. شبها هم جز ضرضر تلویزیون، باید بحثهای حکیمانۀ 57 نفر دیگر غیر از خودت را در تختهای دو طبقۀ مجاور بشنوی. معلوم است که نمیشود مطالعه کرد. لپ تاپ هم که نداری، دسترسی به منابع اینترنتی هم که هیچ.... حتی خواب هم نمیشود کرد: وقتی 700 نفر آدم را از یزد و اردبیل و تهران و شمال قاطی و تنها به ترتیب قد مرتب کنند و اتاق بدهند، یکی میگوید کولر بزن و دیگری مثل بید میلرزد. من یکی که شدیدا سرما خوردهام و با همان حال مریضی زورکی تنها در سرمای کلاس میخوابم و مرخصی پزشکی هم در کار نیست.
اینجا برای هر کاری صفهای طویل یک ساعته است: برای ورود به پادگان در ساعت 30: 6 صبح هر روز، برای رفتن به غذاخوری و صرف صبحانه، ناهار و شام، برای دستشویی کردن و حمام (چون قبلش لازم است لباس نظامی را کامل بپوشی و 500 متر فاصلۀ میان خوابگاه و مستراح را برای یک قاشق شاش بپیمایی، معمولا از خیر این یکی میگذری)، برای گرفتن نوشابه از بوفه و صرف آن همراه غذا یا در حتی طول روز، برای چایی و قند برداشتن از ته غذاخوری در ساعات غذا، برای ویزیت شدن در درمانگاه، و سپس برای دریافت دارو، و سپس برای آمپول (چون عدۀ زیادی با هم سرما خوردهاند و سربازان درمانگاه نیز معطلمان میکنند)، برای گرفتن برگۀ مرخصی به منظور خروج در آخر روز، و برای خروج از پادگان. اینها به غیر از صفهایی است که برای نظام جمع و ورود و خروج به کلاس و صبحگاه و... باید شکل دهیم: علافی مطلق، به معنای واقعی کلمه.
برعکس طول تحصیل که هیچ کلاسی را سر وقت نمی رفتم، همۀ کلاسها را سر وقت میروم. هیچ وقت فکر نمیکردم آدم وقتی علاف و بیهدف باشد، این همه منضبط میشود. دیگر هیچ شبی نیست که تا نیمه شب در رختخواب، مشغول فکر کردن به تحقیقات و کلاسها و... باشم. خسته هم که هستم. پس میتوانم زود زود بخوابم.
اینجا یک روز رکورد نماز میزنند (بخوانید آزمون نماز، مصاحبه، یا هر چیزی مثل این)، یک روز کلاس احکام می گذارند، کلاس مبانی حکومت دینی.... یک روز برایمان سردار فضلی می آورند، یک روز خزعلی، یک روز «آیت الله دکتر»، یک روز «حجة الاسلام مهندس».... خلاصه به هر ترتیب قرار است از ما ـ اعضای هیأت علمیهای دانشگاهها ـ در طول این 45 روز، یک عده آدم ولایی و مخلص و تهذیب شده بسازند.
اول هر کلاسی، حتی نظام جمع و بهداشت، حدیثی میخوانند و روی تخته مینویسند. هر سخنرانی که برایمان آورده اند، اعم از گروهباندوهایی که آموزش نظام جمع می دهند، تا سرهنگها و آیت الله ها و... ـ هر کس به قدر توانایی خویش در استفاده از آیات و روایات ـ به نحوی یادآوری میکنند که این همه علم و مهندسی و دکتری نباید سبب غرور ما شود، خلاصه علم حجاب اکبر است و نخبگان از عوام، به مراتب ممکن است بیشتر دچار خطا و اشتباه شوند، باید «مراقب افکارمان باشیم و به هر چیزی فکر نکنیم، چون موجب شکل گیری گفتارهایمان میشود و مراقب گفتارهایمان باشیم که موجب شکلگیری رفتارمان میشود» و خلاصه واویلا.... حتی امروز آقای خزعلی فرمودند «بهتر آن بود اول به جای تحصیل دانشگاهی، در حوزه هم تحصیل می کردید که ناخواسته تحت تأثیر رسوبات الحادی استادان عرق خور قرار نگیرید».
حدود یک سالی هست که ستاد مشترک تصویب کرده است پادگان مدرس، تنها به آموزش عالی افسران وظیفه بپردازد و دیگر سرباز زیر فوق لیسانس نگیرد. الحق که در این مدت، برنامههایی عالی برای تحقق این کار تخصصی ریختهاند.
دو سه روز اول، تنها تلاششان این بود که با تقلای زیاد، ما را به ترتیب قد مرتب کنند و گروهانها را سامان دهند؛ کاری که میشد بر اساس قدی که دکتر موقع معاینۀ اولیه برایمان نوشته بود، کامپیوتری و خیلی دقیقتر انجام داد و تنها شمارهها را به سربازان اعلام کرد. ساعتها ما را در آفتاب مرتب کردند و به خون دماغ انداختند که پوتین و کلاهمان را سایز بزنیم (شمارۀ پایمان را همه می دانستیم و کلاه هم که تنگ و گشادش این حرفها نداشت)، سرآخر لباس و شلوار نظامی را همین طوری بدون سایز بندی دادند و گفتند برای اینها سایز زدن صورت نمیگیرد. هر کس لباسش تنگ یا گشاد بود، با رفیقش عوض کند!
بارها صادقانه معذرتخواهی کردند که ببخشید، ما از دیدن شما شوکه شده ایم و بنا نبوده است به این پادگان بیایید (این چندمین دوره است که اهالی علم در اینجا همین حرفها را می شنوند). آنها اصلا هیچ تعریفی برای دورۀ آموزش نخبگان و هیأت علمی ندارند. نمیدانند بسیار مهمتر از نظام جمع آموختن به ما، یا حتی درست کردن «ولاالضالین» جماعتي که در طول 24 سال تحصیل آدم نشدهاند، این است که فضایی ایجاد کنند که وقتی 800 نفر هیأت علمی در طول دوران کارشان با هزاران دانشجو رو به رو شدند، به آنها «حس امنیت ملی» را القا کنند و برای همه این پیام را ببرند که «نیروی نظامی ما واقعا قوی، بابرنامه، منظم، و قدَرَ است».
عدۀ زیادی دانشمندان کشور با لباسهای گل و گشاد اینجا ولو شده اند، یکی میخواهد آمریکا برود، یکی انگلیس...، یکی از استرالیا آمده است، یکی جراح است و یکی زبانشناس و دیگری دکترای مهندسی برق... همه و همه هم صاحبان طرحهای عالی و فکرهای جالب؛
بگذار کمی هم اغراق بکنم: شاید با آمدنشان به اینجا بیش از تمام طرحهای موفق دولت احمدی نژاد، پروژۀ جدی لغو شده در مملکت ایجاد شد و ملیاردها دلار خسارت به وجود آمد:
1) چند رئیس و معاون دانشگاه، از تدارک برنامه برای دانشگاه خود واماندند (همه فکر میکردیم دورۀ آموزش ما 14 روزه است)
2) چند جراح، به عملهای خود نرسیدند و نتوانستند از بیماران خویش بعد از عمل ملاقات کنند
3) تعداد بسیاری استادان دانشگاههایی که قرار شد امتحاناتشان به سبب تقارن با انقلاب مخملی به جای خرداد، شهریور برگزار شود، به طرح سؤال و تصحیح برگه نرسیدند
4) ...خود بندۀ حقیر، نتوانستم دو مقالۀ پژوهشی را که قول داده بودم، در سر وقتش حاضر کنم...؛ دو مقاله که یکی برای مشارکت ایرانی در سال جهانی غزالی (از طرف یونسکو) ضروری بود.
اکنون این استادان بزرگوار، باید روزی 8ـ9 ساعت را با گروهبانها و درجه داران و آخوندها و آخوند مخفیها سر کنند. این جماعت، همگی به قول خودشان خیلی سعۀ صدر ـ یا به قول ما، همان «تساهل» مد نظر آقای مهاجرانی ـ دارند و حاضرند همۀ اراجیف و نق و غرهای این جماعت استاد دانشگاه را بشنوند؛ اما همه خوب فهمیدهایم که اولا، اصلا نمیفهمند چه میگوییم، و ثانیا، فقط تحمل میکنند (تا ثواب ببرند)، و هرگز قبول نمیکنند (چون گناه دارد).
اولش فکر میکردم وقتی نخبگان مملکت این همه بی نظمی را در متولیان امنیت کشور ببینند، سخت احساس ناامنی ملی به نسل بعد منتقل خواهد شد؛ ولی الآن فکر میکنم با نیروهایی مخلص و فداکار در سر و کار هستم که طفلکها چندان از هوش کافی برخوردار نیستند. تقریبا یقین دارم که برنامهریزان، هرگز برای برنامهریزی از خودکار و کاغذ استفاده نکردهاند و برنامهها را ذهنی ریختهاند.
از همۀ ما 800 نفر خواستهاند با پرداخت 1500 تومان به ارشد، برای عکس پرسنلی گرفتن پیش عکاسی در مسجد برویم. تقریبا هر کس پول داده و نداده میتواند عکس بگیرد، چون لیستی در کار نیست. کافی است بگویی برای عکس آمدهام. عکسش هم 1500 نمیارزد، یک دوربین دیجیتال است که رو به رویت میگیرد و بیفلاش و نور، عکست را میکَند. جالب اینجاست که هیچ ترتیبی برای مراجعه وجود ندارد و همراه با کندن هر عکس، هیچ شمارهای هم نوشته نمیشود. یقین دارم آخر سر از ما خواهند خواست با مراجعۀ مجدد، عکس خود را از میان 799 عکس دیگر بیابیم؛ یا چند روز آخر دوره را با به خط کردن ما در آفتاب، به تطبیق عکس حضوری توسط عموم پرسنل صرف میکنند.
امروز برای بردنمان به میدان تیر، تست روانی گرفتند. استاد بهداشت گفت این تست خارجی و البته مورد تأیید وزارت علوم است و برای آن است که بدانیم چه کسانی احیانا ممکن است با رفتن به میدان تیر، هیجانی بشوند و خطر بیافرینند. استاد گفت اسم این تست مثلا «سی اِی پی» است و بعد پای تخته مثلا «جی آی بی» نوشت. گفت که تجربهاش نشان داده است که این تست، در حدود 30 درصد موارد صحیح است و برای تشخیص 70 درصد دیگر، باید مصاحبه هم کرد که البته ما برای سهولت کار، انجام نمیدهیم.
در عین آن که بالای برگههای تستِ همه، نام و شمارۀ شناسایی نوشته شده بود، از خودمان خواهش کرد به ترتیب شمارۀ شناسایی (به ترتیب قدّ) برگهها را مرتب کنیم تا با کلاسهای دیگر قاطی نشوند (که نفهمیدم چه ربطی داشت!).
اول کلاس هم ـ همین آدم که p و b انگلیسی را بلد نبود بنویسد ـ برای توضیح مفهوم بهداشت و فهماندن حدیثی بهداشتی ـ دو اصطلاح Health و Investment را توضیح داد. تا آخر کلاس بارها بچهها پرسیدند که Investment چه ربطی به حدیث دارد (حالا Health به هر حال یعنی بهداشت و میشد کاریش کرد) و او هم لبخند زد؛ یعنی همان «باسمه تعالی. نمیدانم» را گفت. کلمۀ یاد شده، هرگز ربطی به بحث نداشت. فکر کنم کمی پیش از کلاس از رادیو شنیده بود و در سال بهینهسازی الگوی مصرف، میخواست از حداکثر معلوماتش بهره ببرد.
آخر کلاس، نکتۀ مهمی را با همان لهجۀ تودماغیش که معلوم بود به سبب تضعیف اعتماد به نفس در مواجه شدن با یک سری استادنما ایجاد شده است، بیان کرد: با توجه به مشغلۀ فراوان شما عزیزان، من بهتر دیدم در امتحان تستی پایان دورۀ درس بهداشت، وسط مستطیل گزینۀ صحیح، نقطهای بگذارم. عزیزان زحمت بکشند و با رسم قطرهای آن مستطیل، پاسخ سؤالات را مشخص کنند.
جالب اینجاست که هر چیز خرتوخری، میتواند مظهر یک فضیلت، یک جور برنامهریزی، یا هر چیزی از این قبیل تلقی شود:
ـ اگر غذا سوسک داشته باشد، مثلا میتواند برای آن باشد که ما با سختیها آشنا شویم؛
ـ اگر مستراح گه گرفته باشد، یا آب حمام یخ باشد، همین طور؛
ـ اگر استوار یکمی که درس نظام جمع میدهد، جواب سؤال را بلد نیست و پشت سر هم میگوید «باسمه تعالی، نمیدانم»، به سبب عرفان اوست؛
ـ اگر دورۀ آموزشی ما نصفش با ماه رمضان تلاقی پیدا کرده است و نه آنها میتوانند ما را مرخص کنند و نه مثلا بعد از دورۀ نظری، اردوی نظامی و میدان تیر و... ببرند، برای این است که درعوض فضیلت ماه رمضان را حتما اعضای هیأت علمی درک کنند و لایی نکشند.
ـ و اگر عکاس، اسمها را برای هر عکس نمینویسد، لابد پسرک، طفل معصوم، خیلی پاک و ساده و بیشیله پیله است....
جالب اینجاست که از فرماندۀ دسته، تا فرماندۀ کل پادگان، همه از ما میترسند و ما هم از آنها میترسیم؛ حکایت همان قزوینی که نعره میکشید و تیزی میداد.
مقامات مختلفشان بارها به زبانهای مختلف به ما رساندهاند که «زیرابشان را نزنیم»؛ با همین تعبیر. از فرماندهان جزء که بگذریم ـ که میتواند شکایت ما آنها را ناجور خراب کند ـ شاید نامهای با امضای مثلا 200 استاد دانشگاه در سطح سیاسی نیز بتواند خیلی برای سطوح بالای پادگان هم گران تمام شود.
یک نمونۀ جالب این است: روزی که حجةالاسلام سرهنگ، همۀ کلاس ما را به خط کرده بود که آزمون نماز بگیرد، سرباز نابغهاش به من گفت هر کس شمارهاش بالای 100 است، فردا بیاید. ضمنا یکی را فرستاد همۀ شمارههای زیر 100 را از کلاسهای دیگر هم همین حالا صدا کنند. هر چه توضیح دادم که «اخوی! تو هر کلاسی را جداگانه و در ساعت مقرر خودش امتحان بگیر؛ سپس برگهها را به ترتیب شمارههای افراد مرتب کن»، منظورم را نفهمید.
الغرض، عصبانی شدم و با عصبانیت گفتم: «دکترای الاهیات هستم و هرگز آزمون نخواهم داد». حجةالاسلام سرهنگ شنید و خیلی با متانت و آرامش گفت «اشکالی ندارد عزیزم، حق با شماست» و همان لحظه مقرر شد که از این تاریخ، دیگر الاهیاتیها آزمون نماز ندهند. تنها برای پر کردن فرم، پرسید مقلد چه کسی هستی که من هم با ذوق مرجع تقلید خود را معرفی کردم: «مقام معظم رهبری». برگهام را امضا کردم و رفتم.
بقیه به همان ترتیبی که یاد شد و بر اساس شماره امتحان دادند که سرباز مجبور به مرتب کردن برگهها نشود و به قول خودش «اشتباهی پیش نیاید». بعدا فهمیدم این که در آزمون نماز، چند سؤال از تو بپرسند، ارتباط مستقیمی داشت با این که گفته باشی از چه کسی تقلید میکنی. مثلا مقلدان آقای خویی و سیستانی، باید سه برابر مقلدان آقای مکارم سؤال و جواب میشدند.
در برابر این شیوۀ برخورد و این اندازه ترس آنها، ما نیز میترسیم که مبادا در این 45 روز نامۀ عملمان سیاه شود، نمرۀ نمازمان را کم بدهند.
تقریبا جز اعلام عمومی و خط و نشان کشیدن همراه با چشمک، هیچ کاری به وقت بیداری، نماز جماعت، حجم ریش، میزان موی سر، و حضور جدی در کلاس ما ندارند. در عوض انتظار دارند ما هم چشم روی هم بگذاریم و این چهل و پنج روز را یک جوری سر کنیم. خود سردار صریحا این را گفت. نهایت تهدید جناب سروانمان هم این است: «کسی که در صبحگاه سرش را برگرداند و از آن بالا دیده شود، مرخصیهایش لغو خواهد شد» و بعد بلافاصله: «البته برای دورههای لیسانس و زیر آن». حتی سردار اجازه فرمودهاند که ما نظام جمع را تئوری (!) در کلاس بخوانیم و به تمرین استاد بنگریم و برای تمرین ما را ـ جز به خواست خودمان ـ به حیاط نبرند (که البته خواست ما هم که معلوم است).
در برابر این همه که به رخمان میکشند «علم شما بدون دین مفت نمیارزد»، یا معلومات فوق تخصصی که عرضه میکنند، ما هم بازیهایی درمیآوریم. حجةالاسلام سرهنگ وقتی به کلاس احکام میآید، با اصرار بچهها و سؤالات مکرر، مجبور است به جای احکام نماز و خمس و...، همۀ وقت خود را صرف گفتن احکام صیغه کند، سردار فضلی که از فتنههای اخیر میگوید، با سؤالاتی کتبی مواجه میشود که برایش به صدای بلند میخوانند:
1) آیا این جماعت کودتای مخملی کردند، یا عدهای دیگر مملکت را بی سر و صدا با کودتایی نظامی صاحب شدند؟
2) چگونه میگویید مرزهای ایران پس از انقلاب کوچک نشد؛ چه توجیهی برای رژیم حقوقی دریای خزر، خلیج عربی و... دارید؟».
او هم البته خیلی راحت و با سعۀ صدر، ضمن ارایۀ تعریفی از کودتا و کوچک شدن مملکت، نشان میدهد براساس آن تعریف، چنین اتفاقاتی نیفتاده است.
حتی امروز بچههای مشتاق اسلام و روحانیت، جسارت را به حد اعلی رساندند و به «استاد عرفان و اخلاق» ـ حضرت آیةالله خزعلی ـ شفاها گفتند: «چرا رفراندومی برگزار نمیکنید که ما به جمهوری اسلامی رأی دهیم [و شوق درون را فروخوابانیم]». ایشان هم آسوده جواب داد: یک بار این اتفاق سی سال پیش افتاده، و دیگر بس است و انجام وظیفۀ شما لازم نیست. این جواب آسودۀ حاصل از نفس مطمئنه، در طول سه ساعت سخنرانی، مهمترین جلوهای بود که میتوانستیم از معنویت و عرفان ایشان در کلاس اخلاق مشاهده کنیم؛ یاد همان حدیث مشهور افتادم: «المؤمن کال... (به نظرم، جبل) الراسخ».
روزهای اول، یک بار از مربی رزم انفرادی پرسیدم: «چند بار دیگر تا آخر عمرمان کلاش باز و بسته کنیم؟ چرا سپاه برای آموزشهایی که خودش در طول سالها از اول راهنمایی تا سوم دبیرستان داده است، احترامی قائل نیست؟ اگر آن آموزشها ضعفی دارند، چه کسی پاسخگوی اتلاف آن همه عمر و سرمایه است؛ و اگر نیست، چرا حرف جدیدی با تکیه بر همان پایۀ درسی پیشین تدارک نمیبینید؟». خندید و رفت. با درسهای بعدی که دادند، معلوم شد هر چه در بارۀ شیوۀ اسلحه گرفتن، تیراندازی، نظام جمع، استتار، گشت و نگهبانی، و... در سالهای سال ارتباطم با بسیج در کلاسها فراگرفتهام، جفنگیاتی بیش نبوده است. مقايسه 197 كشور جهان از جهت وضعيت نظام وظيفه:
كشورهاي جهان ازلحاظ وضعيت نظام وظيفه به سه گروه تقسيم ميشوند:
همانطور كه مشاهده ميشود در ايران بهرغم برخي بهبودها در مقايسه با ديگر كشورها كمترين ميزان بهينهسازي و اصلاح در مورد نظام وظيفه انجام شده است
نقاط قوت اين طرح:
لازم به توضيح است كه اجراي اين طرح منوط به موافقت مقام معظم رهبري (فرماندهي كل نيروهاي مسلح) و تصويب مجلس شوراي اسلامي ميباشد.
سردار زادهکمند تاکید کرد: «اگر فردی در حال حاضر واجد شرایط بهرهمندی
از این مقررات نباشد و با برنامهریزی قبلی غیبت کند تا در شرایط معافیت
قرار گیرد، امکان استفاده از معافیت را نخواهد داشت».
کسر خدمت بسیجیان
این افراد نیازی به مراجعه به سازمان وظیفه عمومی ندارند
معافیت یکی از فرزندان خانوادههایی که یک فرزند آنان در حین خدمت سربازی فوت کند
کسر خدمت ایثارگران
یعنی اگر میزان کسر خدمت مشمولی 5/17 ماه باشد حتما باید دو ماه آموزش را
طی کند و اگر قبلا آموزش را طی کرده باشد فقط کسری مدت خدمت را خواهد
گذراند».
معافیت مشمولینی که دارای فرزند معلول باشند
سردار زادهکمند گفت: «مشمولانی که غائب بودهاند در شمول این معافیت قرار
دارند اما سربازان فراری پس از رسیدگی به وضعیت فرارشان از این مزایا
استفاده خواهند کرد».
به گفته او، تردد آن دسته از مشمولان نظام وظيفه که تا پايان سال 82 از کشور خارج شده اند چه با پرداخت وجه وديعه و چه بدون آن، به کشور آزاد است.
او افزود؛ دسته يي ديگر از مشمولان، بيماراني هستند که خود را واجد اخذ معافيت پزشکي مي دانند و طبق قانون قبلي که هنوز هم به قوت خود باقي است، براي اخذ اين معافيت بايد به ايران بيايند و با حضور در شوراي پزشکي، راي نهايي براي آنها صادر شود که اين امر براي اين افراد مستلزم هزينه و در برخي موارد غيرممکن بود.
رئيس سازمان وظيفه عمومي ناجا گفت؛ براي ارائه خدمات بهتر به اين افراد با هماهنگي وزارت خارجه به زودي دفاتر نمايندگي پزشکان معين سازمان نظام وظيفه در چند کشور اروپايي و امريکايي افتتاح مي شود.